1956'DAN DİJİTAL DEVRİME

Yapay zekanın bilimsel bir alan olarak ortaya çıkışı 1956'da ABD'deki Dartmouth College'da düzenlenen toplantıya dayanıyor. İlk dönemlerde kurallara dayalı sistemlerle ilerleyen araştırmalar, bilgisayarların yetersizliği ve yüksek beklentilerin karşılanamaması nedeniyle 1970'ler ve 1980'lerde "yapay zeka kışları" olarak adlandırılan durgunluk dönemlerinden geçti.

1990'lardan itibaren internetin yaygınlaşması, büyük veri ve işlem gücündeki artış, yapay zekada yeni bir dönemin kapısını açtı. 2012'de derin öğrenmedeki büyük başarı ve 2017'de geliştirilen Transformer mimarisi, bugünkü üretken yapay zekanın teknik temelini oluşturdu.

2022'DE DÖNÜM NOKTASI

2022'nin sonunda ChatGPT'nin kullanıma açılmasıyla yapay zeka laboratuvarlardan çıkarak milyonlarca insanın günlük yaşamına girdi. Metin yazma, görüntü oluşturma, kodlama, çeviri ve veri analizi gibi görevler kısa sürede yapay zekanın en yaygın kullanım alanları arasına girdi.

Stanford AI Index'e göre üretken yapay zeka, yalnızca üç yıl içinde dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 53'üne ulaşarak internet ve kişisel bilgisayardan daha hızlı yayıldı.

MİLYARLARCA DOLARLIK YATIRIM

Yapay zekanın yükselişi küresel yatırım yarışını da hızlandırdı. Stanford verilerine göre küresel kurumsal yapay zeka yatırımları 2024'te 252 milyar doları aşarken, 2025'te yatırımlar yeniden iki katın üzerinde arttı.

Şirketlerin yapay zekaya ilgisi de hızla yükseliyor. McKinsey araştırmasına göre kuruluşların yüzde 88'i en az bir iş fonksiyonunda yapay zeka kullanıyor.

VERİMLİLİK VE BİLİMSEL İLERLEME

Yapay zeka, şirketlerde maliyetleri düşürme ve çalışanların üretkenliğini artırma potansiyeli taşıyor. Sağlık ve bilim alanlarında ise büyük veri kümelerinin analiz edilmesi, ilaç araştırmaları ve tıbbi görüntülerin incelenmesi gibi alanlarda yeni imkanlar oluşturuyor.

Eğitimde de yapay zeka hızla yayılıyor. Stanford'a göre ABD'de öğrencilerin yüzde 80'inden fazlası okul çalışmalarında yapay zeka kullanıyor.

İŞLERİN GELECEĞİ TARTIŞMA KONUSU

Teknolojinin en büyük tartışmalarından biri çalışma hayatında yaşanıyor. Uluslararası Çalışma Örgütü, üretken yapay zekanın bazı meslekleri dönüştürürken özellikle tekrarlanabilir ve dijital işlerde istihdam baskısı oluşturabileceğine dikkat çekiyor.

Stanford verileri de özellikle genç yazılım geliştiricilerin istihdamında gerilemeye işaret ediyor. Ancak uzmanlar, yapay zekanın bütün işleri ortadan kaldırmasından çok, mevcut işlerin önemli bölümünü dönüştürmesinin daha olası olduğunu belirtiyor.

DEEPFAKE, DEZENFORMASYON VE GÜVENLİK

Yapay zekanın hızlı gelişimi yeni riskleri de beraberinde getiriyor. Deepfake videolar, sahte sesler ve yapay zeka tarafından üretilen yanlış bilgiler seçimler ve kamuoyu üzerinde etkili olabilecek yeni bir dezenformasyon alanı oluşturuyor.

Stanford AI Index'e göre belgelenen yapay zeka bağlantılı olayların sayısı 2024'te 233'e, 2025'te ise 362'ye yükseldi. Bu artış, yapay zekanın kullanım alanı genişledikçe güvenlik ve denetim sorunlarının da büyüdüğünü gösteriyor.

KAMUOYU TEMKİNLİ

Anketler, toplumun yapay zekaya hem umut hem de endişeyle yaklaştığını ortaya koyuyor. Stanford verilerine göre insanların önemli bölümü yapay zekanın zaman kazandıracağını düşünürken, iş piyasası ve ekonomi üzerindeki etkileri konusunda aynı iyimserlik görülmüyor.

70 YIL SONRA YENİ SORU

1956'da "Makineler düşünebilir mi?" sorusuyla başlayan yapay zeka serüveni, 2026'da farklı bir aşamaya ulaştı. Artık tartışma yalnızca makinelerin ne kadar zeki olabileceği değil, bu teknolojinin insanlık tarafından nasıl yönetileceği üzerine yoğunlaşıyor.

Yapay zeka bir yandan verimlilik, bilim, sağlık ve bilgiye erişimde yeni kapılar açarken, diğer yandan istihdam, güvenlik, dezenformasyon ve mahremiyet konusunda ciddi sınamalar üretiyor.

Yaklaşık 70 yıllık yolculuğun sonunda yapay zeka artık geleceğin teknolojisi değil, bugünün ekonomik ve toplumsal gerçekliği haline gelmiş durumda.

Saatte 225 kilometre işletme hızına sahip tren setinin dinamik seyir emniyeti testlerine Gebze-Eskişehir güzergahında başlandığını bildiren Uraloğlu, çalışmaların Eskişehir-Polatlı hattında sürdürüldüğünü kaydetti.

Testlerin belirlenen program doğrultusunda farklı hız ve işletme koşullarında yapıldığını aktaran Uraloğlu, trenin güvenli, konforlu ve yüksek performanslı biçimde hizmete alınabilmesi için doğrulama çalışmalarının titizlikle yürütüldüğünü ifade etti.

Gebze-Eskişehir etabının ardından Eskişehir-Polatlı hattında da önemli bir aşamanın geride bırakıldığını belirten Uraloğlu, “Milli Elektrikli Hızlı Tren’imiz saatte 250 kilometre hıza ulaşarak testlerine başarıyla devam ediyor” dedi.

Deprem sırasında Van Marangozlar Camii’nde imam-hatip olarak görev yapan Abdulmecit Sağbalta’nın camisinin minaresi de yıkıldı. Bunun üzerine Sağbalta, yıkılan minarenin yerine daha dayanıklı bir yapı yapmak için kolları sıvadı.

Çocukluğundan bu yana tamir ve el sanatlarıyla uğraşan Sağbalta, sahip olduğu kaynak ve imalat tecrübesini minare yapımında kullanarak 2012 yılında camisine çelik minare yaptı. Bu çalışmanın ardından çelik minare üretimine yönelen Sağbalta, 2015 yılında emekli olduktan sonra Van Oto Sanayi Sitesi’nde kendi atölyesini kurdu.

Van’ın yanı sıra Türkiye’nin farklı illerden de sipariş aldığını ifade eden Sağbalta, Samsun’un Bafra ve Trabzon’un Maçka ilçelerinde de minare yaptığını söyledi. Türkiye’nin her bölgesinden gelecek talepleri karşılayabileceklerini belirten Sağbalta, imalatın tamamen atölyede tamamlandığını ve daha sonra tırlarla montaj yapılacak bölgeye gönderildiğini kaydetti.

Çocukluktan itibaren tamir işleriyle uğraştığını söyleyen Sağbalta, “Bende çocukluktan beri sanatkarlık ruhu vardı. Ben çocukken hep uğraşırdım. Yani bisiklet tamir ederdim, saat bozar tamir ederdim. Radyo tamir ederdim. Sonra ev aletleriyle falan uğraştım. Bir 8-10 yıl böyle gençlik çağlarında ev aletleri tamiri yaptım. En son da görev yaptığım caminin yanında bir dükkan vardı. Boşalınca orayı açmam için cemaatten talep geldi. “Aç burada çalış, uğraş. Boş vakitlerini başka yerde geçirmezsin, namaz dışında burada olursun. Hem adres açısından bir yer olmuş olur.” dediler. İşte beni bulmak isteyen caminin imamına der ki yeri buradadır diye bir adres olması açısından orayı açtım. Orada ev aletleri tamiri falan yaptım. Tamir işlerini bayağı ilerletince böyle mesleğimin yanında boş zamanlarımda ondan sonra da bizim minaremiz 2011'de depremde hasar görünce bir minare yapma ihtiyacımız oldu. Ahlat taşıydı minaremiz. Van Marangozlar Camii'nde ben görev yapıyordum. Bir hacı efendi Allah rahmet etsin sponsor oldu. Dedi ki masrafını ben karşılayacağım, bir minare yaptıralım. Ben de yan komşu camide bir minare vardı, dışarıdan getirmişlerdi. Çelik minare yapmışlardı. O zamana kadar Van'da çelik minare yoktu. O minareyi de ben görmüştüm daha önce. Bu minareye bakınca ben hacı amcama teklifte bulundum. Dedim ben bu minareyi yapabilirim. Kaynağım vardır, sanatım vardır, yapabilirim. O da dedi ki madem ki yapabilirsin o zaman biz kendi imkanlarımızla yapalım.” dedi.

100’ÜN ÜZERİNDE MİNARE ÜRETTİ

Kurduğu atölyede minarenin kürsüsünden gövdesine, şerefesinden külah ve alemine kadar tüm parçalarını kendi imkânlarıyla üreten Sağbalta, bugüne kadar 100’ün üzerinde çelik minare yaptı. Sağbalta, “2012’de minaremizi yaptık. Oradan serüvenimiz başladı. Tabii ki ben faal olarak görevde olduğum için faal olarak minare yapamadım. Diğer camilere gidemedim. Emekli olmayı bekledim. 2015'te emekli olunca sanayide dükkanımı açtım. İlk minaremi başladım burada yapmaya ve ondan sonra böyle devam etti. Talep geldikçe yapmaya başladım. 100'ü aşkın minare yaptım ben. Van merkezde, Van'ın aşağı yukarı bütün ilçelerinde. Belki bir tanesi hariç olabilir. Bütün ilçelerinde minare yaptım. Bazısında 2 tane bazısında 1 tane bazısında 3 tane 5 tane yaptım. Van'ın çevresindeki illerden talepler geldi. İşte Samsun Bafra'dan geldi yaptım. Trabzon Maçka'dan geldi yaptım. Şu anda işte İstanbul'dan da bekliyoruz bir talep gelirse orayı da yaparız. Türkiye'nin neresi olursa olsun talep geldikten sonra biz zaten bunu atölyede yapıyoruz tamamıyla. Minaremizin bütün imalatı her şeyi atölyede bitiyor. Ondan sonra burada tırlara yüklüyoruz. Montaj yerine gidiyoruz. Caminin yanında bizim montajımız en fazla 3 gün sürüyor. Bilemedin 4 gün. Biz 3-4 günde minaremizi dikip teslim ediyoruz.” şeklinde konuştu.

DEPREME DAYANIKLI ÇELİK SİSTEM

Çelik minarelerin özellikle deprem riskine karşı alternatif oluşturduğunu belirten Sağbalta, “ Bunlar çelik konstrüksiyon olduğu için yani yıkılma ihtimali yok. Çünkü minarenin dibine biz mesela 2 metreye 2 metre çukur, derinliğini de minarenin boyuna göre 3 metre, 2 metre, 4 metre gibi kazıyoruz. Dibine aşağı yukarı 40-50 ton beton gidiyor. Yani bazen 1 mikser 1 mikser bazen 1,5 mikser beton gidiyor. Bu betonun ağırlığı 35-40 tonu bulduğu zaman minarenin kendi ağırlığı ise 5-6 ton veya 7 ton, o betonun içerisinde devrilme şansı sıfır. Herhangi bir rüzgardan falan sallanır ama etkilenmez. Fırtınadan, rüzgardan, kardan, yağmurdan, soğuktan, sıcaktan etkilenmez. Depremden etkilenmez. Çelik minaredir. Ayakları, minarenin boyuna göre, çapına göre farklılık arz ediyor. Bazen mesela ayağı 80'lik köşebentten başlıyoruz. Bazen 70'likten başlıyoruz. Bazen 60'lıktan başlıyoruz. Boyuna göre çapına göre yukarıya gittikçe işte 80'den sonra 70 70'ten sonra 60, 50, 40 diye yukarı doğru malzemeyi biz de statiğini koruması açısından malzemenin esnafında incelik meydana getiriyoruz. Yani açıkça profillerimizin daha gittikçe incesini kullanıyoruz. Kaba kalın sağlam profiller dibe düşmüş oluyor. Ağırlık dibe gelmiş oluyor. Üst tarafta fazla ağırlık kalmamış oluyor. Bunu da yani tabiata baktığımız zaman Allah-u Teala'nın yaratmış olduğu ağaçlarda bu özelliği görüyoruz. Ağaçların dibi kalın üstü incedir. Şu tersi olsaydı en ufak rüzgarda ağaç devrilirdi. Biz aynı prensiple minarenin altını kalın sağlam üstünü ise malzemesini daha ince kullanarak statiğini koruma açısından gayret sarf ediyoruz.” ifadelerini kullandı.

“ÇIRAK BULAMIYORUZ”

Sağbalta, üretim sürecindeki en büyük sorunlardan birinin ise yetişmiş eleman ve çırak bulamamak olduğuna dikkati çekerek “Çırak bulamıyoruz. Sıkıntı var. Çünkü herkes çocuğunu okutmak istiyor. Bugün ülkemizde işsizler ordusu var. Bunlar da okuyan insanlar. Okuyan işçiler ordusu var. Sebebi ise ailelerin sanata bakışlarının az olması. "Oku oğlum oku." demeleri. Herkes okumaya hevesli, okutmaya hevesli. Okuyan çocuklar da bugün işsiz kalıyorlar. İşte sanayide biz eleman bulmakta sıkıntı çekiyoruz. Bir de kanuni yönden bunların esnetilmesi lazım. Şimdi mesela diyelim ki 15 yaşında, 14 yaşında, 13 yaşında çocuklar çekirdekten yetişmesi lazım. Çalıştırdığın zaman çocuğa ne sigorta yapabiliyorsun ne herhangi bir kanuni bir işlem yapabiliyorsun. Kontrol olduğu zaman da bu çocuğun burada ne işi var diyorlar. Hal böyle olunca sen çırak yetiştiremiyor musun? Eğer çırak yetiştirmek istiyorsak toplum olarak biz çocukları şöyle küçük yaştan 12-13-14 yaşında tabii ki ustalar da bunları koruyarak gözeterek dikkat ederek herhangi bir şekilde çalıştığı yerde zarar görmemesini sağlayarak işi iş hususunda eğitmeleri yetiştirmeleri lazım. Kanuni yönden de bunlara imkan tanınması esneklik gösterilmesi lazım ki biz toplumda çırak yetiştirebilelim.” dedi.

Depremle başlayan hikâyesini mesleğe dönüştüren Sağbalta, bugün Van’daki atölyesinde ürettiği çelik minareleri Türkiye’nin farklı kentlerindeki camilere göndererek hem mesleğini sürdürüyor hem de deprem riskine karşı alternatif bir yapı modeli sunuyor.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Van Haber | Van Son Dakika Haberleri | Van Olay (@vanhabergzt)'in paylaştığı bir gönderi

Van Gölü’nün Reşadiye (Yelkenli) sahillerinde gece saatlerinde gökyüzünde gerçekleşen meteor yağmuru, uzun pozlama tekniğiyle görüntülendi.

Gökyüzünün iyice kararmasıyla birlikte ışık kirliliğinin de bulunmadığı ortamda Perseid Meteor Yağmuru’nun büyüleyici güzelliğine tanıklık eden fotoğraf sanatçıları ve vatandaşlar çay, kahve ve Van Gölü manzarası eşliğinde anın tadını çıkardı.

METEOR YAĞMURU NEDİR?

Her yıl Temmuz sonunda başlayan ve Ağustos ayının 13'ünde zirve noktasına gelen Perseid meteor yağmuru bilimsel olarak güneşin etrafında dolaşan Swift - Tuttle Kuyrukluyıldızının uzayda bıraktığı parçalarla oluşuyor.

Perseid meteor yağmurunun en iyi şekilde görülebilmesi için gece karanlığında, şehir ışıklarından uzakta olmak gerekiyor.

Doğa takviminin bu döneminde ay yüzeyinden de en az ışık yansıyan günlerden geçilmesi, gözlem için ideal şartların da oluşmasını sağlıyor.

Van YYÜ Denizcilik Fakültesi Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Dr. Öğr. Üyesi Ferhat Ekin'in danışmanlığını yürüttüğü takımın kaptanlığını Elektrik-Elektronik Mühendisliği öğrencisi Murat Serdar Almalı üstlenirken Elektrik-Elektronik Mühendisliği öğrencisi Zana Özdemir ve Bursa Uludağ Üniversitesi Özel Eğitim Öğretmenliği Bölümü öğrencisi Yahya Dalga takımda yer aldı.

Proje süreci ve TEKNOFEST başarısına ilişkin Van Olay’a konuşan Dr. Öğr. Üyesi Ferhat Ekin, “TEKNOFEST 2026 Üniversite Öğrencileri Araştırma Proje Yarışması'nda Savunma, Uzay ve Havacılık kategorisinde Türkiye üçüncülüğü elde etmek, bizler için yalnızca bir derece değil; uzun süren emeğin, özverinin ve ekip olarak ortaya koyduğumuz ortak gayretin karşılığı oldu. Öğrencilerimizle birlikte büyük bir inanç ve sorumluluk duygusuyla yürüttüğümüz bu çalışmada temel hedefimiz, ülkemizin savunma sanayisine katkı sağlayabilecek özgün ve bilimsel değeri yüksek bir mühendislik yaklaşımı geliştirmekti. Geliştirdiğimiz "Yüksek İrtifa İHA Kanat Tasarımı İçin Artık Öğrenme Tabanlı Hibrit Aerodinamik Optimizasyon Ekosistemi" ile yapay zekâ destekli yöntemleri ileri mühendislik analizleriyle bir araya getirerek yüksek irtifa insansız hava araçlarının kanat tasarım süreçlerine yenilikçi bir bakış açısı kazandırmayı amaçladık.” ifadelerini kullandı.

“ARAŞTIRMAYA, ÜRETMEYE VE ÜLKEMİZE DEĞER KATACAK PROJELER GELİŞTİRMEYE DEVAM EDECEĞİZ”

Van’ı ve YYÜ’yü TEKNOFEST’te temsil etmekten onur duyduklarını beliren Ekin, “Bu süreçte beni en çok mutlu eden unsur ise öğrencilerimizle kurduğumuz güçlü ekip ruhu oldu. Aynı hedefe inanarak çalışan, birlikte üreten ve birlikte başaran bir ekibin parçası olmak, bir akademisyen olarak yaşayabileceğim en büyük gururlardan biridir. Elde edilen bu başarı, sadece öğrencilerimizin değil, aynı zamanda üniversitemizin bilimsel üretim kültürünün ve birlikte çalışma anlayışının da önemli bir göstergesidir. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'ni ve şehrimizi böylesine önemli bir platformda başarıyla temsil etmekten büyük onur duyuyoruz. Yakın zamanda eğitim-öğretim faaliyetlerine başlayacak olan Denizcilik Fakültemizin de bilimsel üretim, araştırma ve teknoloji odaklı vizyonuna bu başarının anlamlı bir katkı sunacağına inanıyorum. Bu dereceyi, öğrencilerimizin azmine, ekip çalışmasının gücüne ve ülkemizin teknoloji üretme hedeflerine duyulan inancın bir sonucu olarak görüyorum. Bundan sonraki süreçte de öğrencilerimizle birlikte araştırmaya, üretmeye ve ülkemize değer katacak projeler geliştirmeye aynı kararlılıkla devam edeceğiz.” şeklinde konuştu.

YAPAY ZEKÂ İLE İHA TASARIMINDA YENİ YAKLAŞIM

"Skyward Crescent 1516" takımının geliştirdiği "Yüksek İrtifa İHA Kanat Tasarımı İçin Artık Öğrenme Tabanlı Hibrit Aerodinamik Optimizasyon Ekosistemi" projesi, yüksek irtifa İHA’ların kanat tasarım süreçlerini daha hızlı, güvenilir ve düşük hesaplama maliyetiyle gerçekleştirmeyi amaçlıyor.

Projede, fizik tabanlı Hesaplamalı Akışkanlar Dinamiği (CFD) analizleri ile yapay zekâ tabanlı Residual Learning, Yanıt Yüzeyi Metodolojisi (RSM), FAHP-TOPSIS çok kriterli karar verme yöntemleri, yerel genetik optimizasyon ve üç boyutlu mühendislik doğrulaması tek bir platform altında bir araya getirildi.

Proje sayesinde klasik tasarım süreçlerinde ihtiyaç duyulan çok sayıdaki CFD analizinin önemli ölçüde azaltılması hedeflenirken, yüksek doğrulukta aerodinamik tahminler elde edilebiliyor.

KANAT BEŞ BÖLGEYE AYRILARAK OPTİMİZE EDİLDİ

Projenin dikkat çeken yeniliklerinden biri ise kanadın tek parça olarak değerlendirilmesi yerine kök, kök-orta, orta, orta-uç ve uç olmak üzere beş farklı aerodinamik bölgeye ayrılması oldu. Her bölge için görev odaklı en uygun kanat profilleri belirlenirken, seyir, loiter ve tırmanış gibi farklı görev fazları birlikte analiz edildi.

Belirlenen profiller daha sonra genetik optimizasyon yöntemleriyle iyileştirilerek üç boyutlu CFD analizleriyle doğrulandı. Böylece gelecekte geliştirilecek yerli yüksek irtifa İHA'larının ön tasarım süreçlerinde kullanılabilecek yapay zekâ destekli, modüler ve ölçeklenebilir bir mühendislik altyapısı oluşturuldu.

SAVUNMA SANAYİSİNE KATKI HEDEFLENİYOR

Geliştirilen metodolojinin yalnızca yüksek irtifa İHA'larında değil, farklı sınıftaki insansız hava araçları ile sabit kanatlı hava platformlarına da uyarlanabilecek esnek bir yapıya sahip olduğu belirtildi.

Projenin; yerli ve milli tasarım kabiliyetlerini güçlendirmesi, mühendislik süreçlerini hızlandırması, hesaplama maliyetlerini azaltması ve savunma sanayisinde daha güvenilir tasarım kararlarının alınmasına katkı sağlaması hedefleniyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla bazı bakanlık ve kurumlara ilişkin atama kararları Resmi Gazetede yayımlandı. Bu kapsamda Sanayi ve Teknoloji Van İl Müdürlüğüne de yeni bir isim atandı.

Atama kararnamesiyle birçok ilde yeni görevlendirmeler yapılırken 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2'nci maddesi gereğince Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Van İl Müdürlüğüne Ahmet Öztepe atandı.

Atama kararını değerlendiren Öztepe, "Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesinde uzun yıllardır sürdürdüğüm kamu hizmeti ve mühendislik kariyerime, yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı doğrultusunda Van Sanayi ve Teknoloji İl Müdürü olarak devam etmekteyim.İnşaat mühendisliği disiplinimi, C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı yetkinliğim ve sahada edindiğim derin mevzuat tecrübesiyle harmanlayarak, kamu yönetiminde her zaman dinamik, üretken ve sonuç odaklı bir yaklaşımı benimsiyorum. Bakanlığımız bünyesindeki geçmiş çalışmalarım kapsamında; piyasa gözetimi ve denetimi (PGD), ürün güvenliği, yatırım teşvik belgesi tamamlama vizeleri ile Organize Sanayi Bölgelerinin (OSB) idari ve teknik altyapı süreçlerinin yönetiminde aktif roller üstlendim.Akademik olarak Organize Sanayi Bölgeleri ve taşınmaz değerleme alanlarında yürüttüğüm lisansüstü çalışmalarla; yerel kalkınma, yatırım ekosistemi ve endüstriyel altyapıların optimizasyonu konularında uzmanlığımı derinleştirmeye devam ediyorum.Yeni dönemde, Van ilimizin sahip olduğu sanayi potansiyelini en üst seviyeye çıkarmak, yatırım ortamını güçlendirmek, bölgesel kalkınmayı tetikleyecek teknoloji ve üretim hamlelerine liderlik etmek adına tüm bilgi birikimim ve enerjimle çalışmayı hedefliyorum." ifadelerini kullandı.

Edremit'te düzenlenen tanıtım programıyla, seri üretime geçen fiber tekneler ilk kez görücüye çıktı. Edremit Marina'da suya indirilen tekneler, hız, tasarım ve dayanıklılığıyla katılımcılardan tam not aldı.

İKİ FARKLI MODEL ÜRETİLDİ

İlk etapta 5,5 metrelik Sirius modeli ile 4,5 metrelik kamaralı olmak üzere iki model üretildi. Gezi ve balıkçılık amacıyla tasarlanan tekneler, hem bireysel hem de turizm işletmelerinin ihtiyaçlarına uygun şekilde tasarlandı.

“VAN GÖLÜ’NÜ DAHA FAZLA DEĞERLENDİRMELİYİZ”

Projeye ilişkin açıklamalarda bulunan Levent Dalgın, fiber gövde yapısı sayesinde hafif, dayanıklı ve uzun ömürlü olan teknelerin, Van Gölü'nün zorlu su koşullarına uygun şekilde üretildiğine dikkat çekti. Amaçlarının yalnızca tekne üretmek olmadığını söyleyen Dalgın, Van Gölü'nde yeni bir turizm ve denizcilik kültürünün oluşmasına katkı sunmak istediklerini belirtti.

Dalgın, "Van Gölü'nün canlanmasını, vatandaşlarımızın gölden daha fazla faydalanmasını istiyoruz. Her bütçeye uygun tekneler üreterek ailelerin gölden daha rahat yararlanmasını hedefliyoruz. Aynı zamanda Van'da su sporlarının ve göl turizminin gelişmesine katkı sunmayı amaçlıyoruz. Bu yatırımın turizm sektörünü hareketlendireceğine inanıyoruz." şeklinde konuştu.

YERLİ ÜRETİM EKONOMİYE KATKI SAĞLAYACAK

Van'da ilk kez gerçekleştirilen fiber tekne üretiminin, kent ekonomisine yeni bir üretim alanı kazandırması bekleniyor. Kentte üretilecek teknelerin ilerleyen süreçte yalnızca Van Gölü için değil, Türkiye'nin farklı sahil kentlerine de gönderilmesi hedefleniyor.

Girişimciler, istihdam oluşturarak Van'ı tekne üretiminde söz sahibi şehirlerden biri haline getirmeyi amaçladıklarının altını çizdi.

Van'da ilk kez hayata geçirilen bu girişimin, hem kent ekonomisine hem de Van Gölü turizmine yeni bir ivme kazandırması bekleniyor.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Van Haber | Van Son Dakika Haberleri | Van Olay (@vanhabergzt)'in paylaştığı bir gönderi

Uzmanlara göre Google, yapılan aramalar, izlenen videolar, kullanılan uygulamalar ve hatta konum bilgileri gibi birçok veriyi toplayarak kullanıcı profili oluşturuyor. Bu veriler genellikle reklamların kişiselleştirilmesi ve hizmetlerin geliştirilmesi için kullanılıyor.

Ancak bu durum, özellikle dijital gizliliğe önem veren kullanıcılar için endişeye neden oluyor. Çünkü tek bir hesap üzerinden birçok hizmet kullanıldığında, kişinin internetteki hareketleri daha kolay takip edilebiliyor.

GOOGLE HANGİ BİLGİLERİ TOPLUYOR?

Google, kullanıcıların:

Arama geçmişini,

Web'de gezdiği siteleri,

YouTube izleme geçmişini,

Telefon konum bilgilerini,

Uygulama kullanım alışkanlıklarını kaydedebiliyor. Bu bilgiler, kullanıcının "dijital profili"ni oluşturmak için bir araya getiriliyor.

TAKİBİ TAMAMEN DURDURMAK MÜMKÜN MÜ?

Google, kullanıcılarına bu verileri yönetme ve silme imkânı da sunuyor.

İstenirse bazı ayarlar kapatılarak takip azaltılabiliyor ya da tamamen durdurulabiliyor.

Bunun için Google hesabına girildikten sonra:

-"Veri ve gizlilik" bölümüne erişiliyor,

-"Web ve uygulama etkinliği" kısmından takip kapatılabiliyor,

İstenirse otomatik veri silme seçeneği aktif edilebiliyor.

Ayrıca kullanıcılar geçmişte toplanan verileri manuel olarak da silebiliyor.

Konum ve YouTube geçmişi de kayıt altında

Google, kullanıcıların konum hareketlerini de harita hizmetleri üzerinden kaydedebiliyor.

Bu özellik kapatılmadığı sürece kişinin nerede bulunduğu geçmişe dönük olarak görüntülenebiliyor.

Benzer şekilde YouTube'da izlenen videolar da kaydediliyor.

Bu kayıtlar, kullanıcılara önerilen videoları belirlemek için kullanılıyor. Ancak bu geçmiş silindiğinde öneri sistemi daha "genel" hale geliyor ve kişiye özel içerikler azalabiliyor.

REKLAMLAR DA KİŞİSELLEŞTİRİLİYOR

Google, kullanıcıların ilgi alanlarına göre reklam gösterimi yapıyor.

Ancak "kişiselleştirilmiş reklamlar" seçeneği kapatıldığında, kullanıcıya daha genel reklamlar gösterilmeye başlanıyor.

Uzmanlara göre Google tamamen "takip etmeyi bırakan" bir sistem değil ancak kullanıcılar kendi verileri üzerinde ciddi kontrol sahibi olabiliyor.

Yapılan basit ayar değişiklikleriyle dijital izlerin önemli bir kısmı azaltılabiliyor ve gizlilik seviyesi artırılabiliyor.

Yaklaşık bir yıllık yoğun bir araştırma ve geliştirme süreciyle hazırlanan “Yapay Zekâ Etiği” projesi, teknoloji şirketi Huawei tarafından dünya genelinde düzenlenen prestijli Huawei ICT Competition 2025–2026 Dünya Finalleri’nde binlerce küresel başvuru arasından sıyrılarak dünya üçüncülüğü elde etti.

Teknoloji dünyasında büyük yankı uyandıran ve küresel ölçekte ilgi gören proje kapsamında Başkale Meslek Yüksekokulu öğretim elemanları, yapay zekâ sistemlerinde ortaya çıkabilen önyargı ve ayrımcılıkların azaltılmasına yönelik çalışmalar yürüterek; adil ve güvenilir yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayan bir model tasarladı.

Yapay zekâ modellerinde adaleti sağlamayı amaçlayan çalışmada, ABD’de kefaletle serbest bırakılma başvurularında hakimlere yardımcı olmak amacıyla kullanılan ve Afro-Amerikalılara karşı önyargılı sonuçlar ürettiği bilinen COMPAS risk değerlendirme sistemine ait veri setleri mercek altına alındı.

Python programlama diliyle yapılan detaylı analizler sonucunda, mevcut sistemde suçsuz olmalarına rağmen Afro-Amerikan bireylerin risk oranının yüzde 44, diğer gruptakilerin ise yüzde 23 olarak belirlendiğini ve böylece yaklaşık iki katlık bir ayrımcılık yapıldığını saptayan araştırmacılar, bu eşitsizliği gidermek için "threshold" (eşik değeri) yöntemini uyguladı. Geliştirilen bu yenilikçi yöntem sayesinde risk oranları her iki grup için de eşitlenerek adil bir yapay zekâ modeli oluşturuldu.

Sürecin Kasım 2025'te başladığını ve oldukça uzun bir değerlendirme aşamasından geçtikten sonra dünya finallerine uzandıklarını belirten Başkale Meslek Yüksekokulu Öğretim Elemanı Öğr. Gör. Dr. Muhammed Burak Görentaş, ulusal ve uluslararası kuruluşların yapay zekâ etik ilkelerinde ayrımcılığın önlenmesinin kritik bir yer tuttuğunu vurguladı.

Üç yıl önce yayımladığı kongre bildirisinde istatistiksel tekniklerle verilerin düzenlenebileceğini ve önyargıların ortadan kaldırılabileceğini ortaya koyduğunu ifade eden Dr. Görentaş, yarışma duyurusunun ardından Üniversitemiz Mühendislik Fakültesi öğrencilerine bir yapay zekâ sistemi geliştirilirken önyargılara karşı nasıl önlem alınacağını, bunun istatistiksel yöntemlerini ve kodlama aşamalarını uygulamalı olarak aktardıklarını dile getirdi. Binlerce projenin başvurduğu süreçte önce yarı finale, ardından 13 Nisan’da gerçekleştirilen finale yükseldiklerini aktaran Görentaş, 28 Nisan’da açıklanan sonuçlarla dünya üçüncülüğüne ulaştıklarını bildirdi.

Projenin temel amacının, yapay zekâ sistemleri henüz inşa edilmeden önce verilerdeki önyargıları tespit edip temizlemek olduğunu belirten Dr. Görentaş, veriler önyargıdan arındırıldığında geliştirilen sistemlerin çok daha adil olacağının altını çizdi. Yürüttükleri bu çalışmanın insanlık yararına işler yapmayı esas alan Anadolu medeniyeti geleneğiyle tamamen örtüştüğünü dile getiren Görentaş, yarışmaya katılan projeler arasında yapay zekâ etiği odaklı tek çalışmanın Üniversitemize ait olduğunu vurguladı.

Öğrencilerine veri setlerinde ayrımcılığı istatistiksel tekniklerle tespit edip ortadan kaldırmayı ve sistemi daha sonra geliştirmeyi öğrettiklerini anlatan Görentaş, ayrımcılığı önlemek adına veri setindeki ırk sütununun tamamen kaldırılması gibi alternatif yöntemlerin de uygulanabileceğine dikkat ederek projeyi geliştirmeye devam edeceklerini ifade etti.

Uluslararası düzeydeki bu büyük organizasyonda derece elde etmenin haklı gururunu yaşadıklarını belirten Öğretim Görevlisi İbrahim Halil Dilber ise elde edilen sonucun hem Türkiye hem de Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi adına çok büyük bir prestij kaynağı olduğunu söyledi.

Binlerce adayın yarıştığı küresel bir platformda dünya üçüncüsü olmanın kendileri için çok önemli bir motivasyon kaynağı olduğunu ifade eden Dilber, Üniversitemizin bilimsel üretkenliğine ve uluslararası görünürlüğüne katkı sunmaktan mutluluk duyduklarını belirterek, bundan sonraki süreçte de yapay zekâ etiği ile bilişim teknolojileri alanında benzer nitelikli projeler geliştirmeyi sürdüreceklerini kaydetti.

Öğrencilerin bilimsel düşünme becerilerini geliştirmeyi ve üretkenliklerini ortaya koymayı amaçlayan TÜBİTAK 4006 Bilim Fuarı, İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı Burhan Kırıcı, okul müdürü Seyithan Ekinci, öğretmenler, öğrenciler ve velilerin katılımıyla açıldı.

Bilimsel düşünme, araştırma ve üretme becerilerini geliştirmeyi amaçlayan etkinlikte öğrenciler; fen bilimleri, teknoloji, çevre ve günlük yaşam konularında hazırladıkları projeleri tanıtma fırsatı buldu. Teknoloji ve Tasarım Öğretmeni Oktay Tunç rehberliğinde ortaokul öğrencileri tarafından hazırlanan projeler ziyaretçilerden tam not aldı.

Açılış sonrasında TÜBİTAK 4006 Bilim Fuarı ile ilgili açıklamada bulunan İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı Burhan Kırıcı, öğrencilere en iyi şekilde eğitim vermenin yanı sıra bilimsel bakış açısı kazanmalarını ve proje yapma aşamalarını kavrayabilmelerini amaçladıklarını söyledi.

Projenin amacının araştırmacı öğrenciler yetiştirmek olduğunu söyleyen İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı Burhan Kırıcı, “Bu fuara 19 öğrencimiz katılıyor. Rehber öğretmenlerimizin eşliğinde ilimizde 3 merkezde bu sergiler gerçekleştirilmektedir. Ben bu sergiyi gerçekleştiren öğrencilerimize emeği geçen öğretmen arkadaşlarımıza teşekkür ediyorum. İnşallah bu projelerimiz bölge yarışmalarına da katılır, orada da bir başarı gelir. Van olarak her zaman TÜBİTAK projelerinde genelde başrol oynuyoruz. Biliyorsunuz artık çağımız yapay zeka çağı. Bu projelerin amaçlarından biri de sürekli araştıran, sorgulayan ve herhangi bir ürün ortaya koyan öğrenci profilini ortaya çıkarmaktır. İnşallah bu tip sergiler de buna vesile olur.” dedi.

8. sınıf öğrencisi Betül Zehra Kısacık, “Projemiz günümüzde teknolojide birçok alanda kullanılan sensörlerin gelişimi olacak. Bu sensörlerin hepsinde köpek balıklarından yararlanıldı. Köpek balıklarının lateral line (yanal çizgi sistemi) denilen bir sistemi var. Bu sayede hareketi algılayabiliyor ve avını yakalayabiliyor. Günümüzde kullanılan hareket enerjisini hissederek çalışan sensörlerin birçoğu da lateral line sistemi ile çalışıyor. Köpek balıklarından esinlenilerek, biyotaklit yapılarak günümüzdeki sensörler oluşturulmuştur.” ifadelerini kullandı.

Fuarda projesinin sergilenmesinin çok güzel bir duygu olduğunu belirten Kısacık, arkadaşlarına bilgi vererek ufuklarını açmak istediklerini söyledi.

KRİTİK BİLEŞENLER MİLLİ MÜHENDİSLİKLE ÜRETİLDİ

Yeni uydu, Fergani mühendisleri tarafından geliştirilen tepki tekeri, manyetik tork çubuğu, manyetometre ve GNSS alıcısı gibi kritik donanımları bünyesinde barındırıyor. Ayrıca uydu üzerinde ileri görevler için tasarlanmış yapay zekâ destekli bir bilgisayar da yer alıyor. Bu sistemlerin uzay ortamında doğrulanması ve teknolojik tarihçe kazandırılması, Türkiye’nin uzay çalışmalarındaki teknik bağımsızlığı açısından stratejik bir önem taşıyor.

FERGANİ’NİN UZAY SERÜVENİNDE BEŞİNCİ ADIM

2025 yılı başından itibaren uzayda aktif bir rol üstlenen Fergani Uzay, Ocak 2025’te FGN-100-D1 ile başlattığı süreci, Kasım ayında 104 kg ağırlığındaki FGN-100-D2 ile devam ettirmişti. Aynı ay içerisinde dünyanın ilk hibrit itki sistemli Yörünge Transfer Aracı’nı da uzaya gönderen kurum, son fırlatmayla birlikte yörüngedeki uydu sayısını artırmış oldu. Bu çalışmalar, Türkiye'nin uzay içi lojistik ve uydu teknolojilerindeki kapasitesini test etmeyi hedefliyor.

HEDEF ULUĞ BEY KÜRESEL KONUMLAMA SİSTEMİ

Fergani Uzay, önümüzdeki 5 yıl içerisinde 100’den fazla uydudan oluşacak "Uluğ Bey Küresel Konumlama Sistemi"ni tamamlamayı planlıyor. Tamamen öz kaynaklarla yürütülen bu konstelasyon projesi hayata geçtiğinde, Türkiye’nin kendi bağımsız navigasyon ve haberleşme ağına sahip olması öngörülüyor. Takım uyduların inşası sürerken, bir yandan da milli fırlatma aracının geliştirme faaliyetleri teknik ekiplerce yürütülmeye devam ediyor.

Beşinci nesil mobil iletişim teknolojisi olan 5G, önceki sistemlere kıyasla çok daha gelişmiş bir altyapı sunuyor. Özellikle düşük gecikme süresi ve aynı anda çok sayıda cihazın bağlantı kurabilmesi gibi özellikleriyle dikkat çekiyor. Bu sayede dijital cihazlar arasında anlık iletişim daha verimli hale geliyor.

Hız konusunda da önemli bir sıçrama sunan 5G ile birlikte, daha önce megabit seviyelerinde olan veri hızları gigabit düzeyine çıkıyor. Bu da internet deneyimini gözle görülür şekilde değiştiriyor.

Türkiye’de bir süredir test edilen 5G teknolojisi, çeşitli alanlarda denendikten sonra artık yaygın kullanıma açılıyor. İlk aşamada şehir merkezlerinde aktif olacak sistemin, yaklaşık iki yıl içinde ülke genelinde erişilebilir hale gelmesi planlanıyor.

5G kullanımı nasıl olacak?

Bu teknolojiden faydalanmak isteyen kullanıcıların öncelikle 5G destekli bir akıllı telefona ve uygun bir SIM karta sahip olması gerekiyor. Mevcut 4.5G uyumlu SIM kartlar genellikle 5G ile çalışabiliyor, ancak daha eski kartların yenilenmesi gerekiyor.

Gerekli donanıma sahip olan kullanıcılar, operatörlerinin sunduğu yöntemlerle (SMS ya da mobil uygulama üzerinden) 5G’yi aktif hale getirebiliyor. Son olarak telefon ayarlarından mobil ağ tercihini 5G olarak seçmek gerekiyor.

Tüm bu adımları tamamlayan kullanıcılar, kapsama alanı içinde 5G hizmetinden yararlanabiliyor.

Telefonun 5G uyumu nasıl anlaşılır?

Yetkililerin paylaştığı bilgilere göre Türkiye’deki milyonlarca telefondan önemli bir kısmı hâlihazırda 5G ile uyumlu. Özellikle son yıllarda üretilen modellerin bu teknolojiyi desteklediği belirtiliyor.

Genel olarak iPhone tarafında iPhone 12 ve sonrası modeller, Samsung tarafında ise Galaxy S21 ve üzeri cihazlar 5G desteğine sahip. Kullanıcılar telefonlarının ayarlar bölümünden mobil ağ seçeneklerini kontrol ederek cihazlarının 5G uyumlu olup olmadığını anlayabiliyor. Ayrıca operatörlerin internet sitelerinde de bu konuda bilgi alınabiliyor.

5G’nin etkileri neler?

5G sadece daha hızlı internet anlamına gelmiyor. Aynı zamanda birçok alanda köklü değişiklikler getirmesi bekleniyor. Büyük dosyaların saniyeler içinde indirilebilmesi, kalabalık ortamlarda bağlantı sorunlarının azalması ve cihazlar arası iletişimin hızlanması bunlardan bazıları.

Sağlık alanında uzaktan ameliyatların daha yaygın hale gelmesi, sanayide çok sayıda cihazın eş zamanlı çalışabilmesi ve tarımda sensör destekli üretimin artması da 5G’nin sunduğu imkanlar arasında yer alıyor.

Ayrıca mobil oyun deneyimi de gelişecek; düşük gecikme sayesinde daha akıcı oyunlar oynanabilecek ve bulut tabanlı oyunlara erişim kolaylaşacak.

Öte yandan yüksek hız, veri kullanımını da artırabileceği için internet paketlerinin daha hızlı tükenmesi söz konusu olabilir. Bu nedenle operatörlerin yeni ve daha kapsamlı paketler sunması bekleniyor.

"İÇ GÖZETLEME YAPILMAYACAK" GARANTİSİ

Güncellenen sözleşmeye, yapay zeka sistemlerinin ABD vatandaşlarına yönelik kasıtlı iç gözetim, takip veya izleme amacıyla kullanılmayacağına dair net ifadeler eklenecek. Ayrıca, OpenAI hizmetlerinin Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) gibi istihbarat teşkilatları tarafından doğrudan kullanılamayacağı, bu tür bir kullanım için ek sözleşme değişiklikleri gerekeceği vurgulandı.

BOYKOT VE RAKİP ANTHROPIC KRİZİ

Anlaşmanın, İran’a yönelik saldırıların düzenlendiği gün duyurulması sosyal medyada büyük tepki çekti. Çok sayıda kullanıcı ChatGPT uygulamasını boykot ederek rakip şirket Anthropic’in Claude sistemine geçiş yapmaya başladı. Bu süreçte Pentagon’un Anthropic’i "tedarik zinciri riski" olarak sınıflandırma ihtimali, sektörde "yabancı şirket muamelesi" görme endişesini de beraberinde getirdi.

"TEKNOLOJİ HENÜZ HAZIR DEĞİL"

Sam Altman, yapay zeka teknolojisinin henüz tüm alanlarda güvenli kullanım için olgunlaşmadığını ifade etti. Güvenlik açısından hangi ödünlerin verilmesi gerektiğinin tam olarak anlaşılamadığını belirten Altman, teknik güvenlik önlemleri geliştirmek için Pentagon ile çalışmaya devam edeceklerini, ancak Anthropic'in sahip olduğu "kırmızı çizgilerin" OpenAI için de geçerli olduğunu yineledi.

19,5 İLE 21,6 ARASINDAKİ "GÜVENLİ BÖLGE"

Bilim insanları, insanların kendilerini en huzurlu ve odaklanmış hissettikleri dar bir aralık belirledi: 19,5 - 21,6 derece. Bu aralığın dışına çıkıldığında şu değişimler yaşanıyor:

Düşük Sıcaklık (17°C Altı): Vücut hayatta kalma ve ısınma moduna geçer. Beyin ikinci plana atılır, stres hormonları tavan yapar ve kişi daha agresif olur.

Yüksek Sıcaklık (22°C Üstü): Tahammül seviyesi düşer, insanlar daha çabuk öfkelenir.

Aşırı Sıcaklık (24°C Üstü): Zihinsel işlem hızı belirgin şekilde yavaşlar. Ofislerde öğleden sonra bastıran uyku halinin en büyük tetikleyicisi budur.

DUYGUSAL MERKEZİ ISITMA

Klinik psikolog Dr. Sophie Mort, ortam sıcaklığının hafıza ve stres yönetimi gibi psikolojik süreçlerle doğrudan bağlantılı olduğunu belirtiyor. Mort, bu durumu "duygusal merkezi ısıtma" olarak adlandırıyor. Eğer ortam ideal ısıdan uzaksa, zihnimiz karmaşık görevlere odaklanmak yerine fiziksel konforu aramaya başlıyor, bu da doğrudan verimlilik kaybına yol açıyor.

SMS TABANLI GÜVENLİKTE "SİHİRLİ LİNK" TEHLİKESİ

Günümüzde pek çok popüler uygulama, kullanıcı kolaylığı sağlamak adına şifre yerine SMS ile "sihirli link" (magic link) göndererek giriş imkanı tanıyor. Ancak son yayımlanan kapsamlı bir araştırma, bu yöntemin aslında büyük bir güvenlik açığına dönüştüğünü kanıtladı. Araştırmacılar, 175’ten fazla hizmet adına SMS gönderen 700’ün üzerindeki sistem noktasını (endpoint) incelediğinde, bu bağlantıların tahmin edilebilir bir yapıda olduğunu saptadı.

BASİT YÖNTEMLERLE HESAPLARA ERİŞİLEBİLİYOR

Siber saldırganlar, gelişmiş donanımlara ihtiyaç duymadan, sadece linklerdeki güvenlik belirteçlerini (token) değiştirerek başkalarının hesaplarına sızabiliyor. Araştırmanın can alıcı noktaları şunlar:

Geçerlilik Süresi: Birçok giriş linki, kullanıldıktan sonra bile yıllarca aktif kalarak yetkisiz erişime kapı aralıyor.

Veri Sızıntısı: İncelenen linkler üzerinden kimlik numaraları, doğum tarihleri ve kredi skorları gibi "açığa çıkmaması gereken" verilere ulaşılabildiği görüldü.

Toplu Saldırı Riski: 125 farklı hizmetin, düşük güvenlikli token yapısı nedeniyle toplu link tahmin saldırılarına karşı tamamen savunmasız olduğu belirlendi.

UZMANLARDAN ÇÖZÜM ÖNERİLERİ: "KRİPTOGRAFİK GÜÇ"

Güvenlik uzmanları, SMS'in şifreli bir yapıya sahip olmamasının riskleri katladığını belirtiyor. Sadece kullanıcıyı "hassas bilgi vermeyin" diyerek uyarmanın yeterli olmadığını, asıl sorumluluğun platform sağlayıcılarda olduğunu vurguluyorlar. Güvenli bir doğrulama sistemi için şu şartların yerine getirilmesi gerekiyor:

Tek Kullanımlık Yapı: Linkler ilk girişte mutlaka geçersizleşmeli.

Kriptografik Güç: Bağlantılar tahmin edilemeyecek kadar karmaşık kodlar içermeli.

İkinci Faktör (2FA): Özellikle bankacılık ve finans verisi barındıran servislerde mutlaka ek bir doğrulama faktörü kullanılmalı.

GPS, HAVACILIK VE ELEKTRİK ŞEBEKELERİ TEHDİT ALTINDA

Şiddetli fırtınanın en büyük etkisi teknolojik altyapılar üzerinde hissedilecek. Özellikle uydu tabanlı iletişim ağları ve GPS sistemlerinde geçici ama ciddi aksaklıklar yaşanması öngörülüyor. SWPC; havacılık şirketlerini, NASA’yı ve elektrik şebekesi operatörlerini olası kesintilere karşı bilgilendirdi. Ayrıca, kutup rotasında seyreden yolcu uçakları ve alçak Dünya yörüngesindeki astronotlar için radyasyon riskinin arttığı, uçuş rotalarında değişikliklere gidilebileceği kaydedildi.

GÖKYÜZÜNDE GÖRSEL ŞÖLEN: KUZEY IŞIKLARI

Tehlikelerin yanı sıra bu güçlü fırtına, görsel bir şöleni de beraberinde getiriyor. Bilim insanları, fırtınanın etkisiyle kuzey ışıklarının normalde görülmeyen çok daha güney enlemlerde bile izlenebileceğini açıkladı. Pazartesi akşamından itibaren başlayan bu fenomenin yarın sabaha kadar sürmesi bekleniyor. Uzmanlar, Güneş yüzeyindeki aktif bölgenin hala hareketli olduğunu ve önümüzdeki günlerde Dünya'yı etkileyecek yeni patlamaların gerçekleşme ihtimalinin oldukça yüksek olduğunu vurguluyor.

Sızdırılan veri setinin, bu haftanın başlarında “Solonik” takma adını kullanan bir saldırgan tarafından bir hacker forumunda paylaşıldığı belirtildi. “INSTAGRAM.COM 17M GLOBAL USERS-2024 API LEAK” başlığıyla yayımlanan ilanda, JSON ve TXT formatlarında 17,5 milyon kaydın yer aldığı iddia edildi. Forum paylaşımlarına göre verilerin, 2024 yılının sonlarında yaşanan bir “API sızıntısı” sonucu elde edildiği kaydedildi.

Araştırmacılar, saldırganların standart güvenlik önlemlerini aşarak dünya genelindeki kullanıcı profillerini veri kazıma (scraping) yöntemiyle topladığını belirtti. Sızdırılan veri tabanında yalnızca kullanıcı adlarının değil; tam isimler, doğrulanmış e-posta adresleri, telefon numaraları, kullanıcı kimlik numaraları (ID), ülke bilgileri ve kısmi konum verilerinin de yer aldığı aktarıldı. Paylaşılan veri örnekleri ve ekran görüntülerinin, bilgilerin geçerliliğini doğruladığı ifade edildi.

Sızıntının ardından tehdit seviyesinin hızla arttığına dikkat çekilirken, çok sayıda Instagram kullanıcısı istenmeyen şifre sıfırlama bildirimlerinde ciddi artış yaşandığını bildirdi. Veri setinde şifrelerin yer almadığı belirtilse de e-posta ve telefon numaralarının birlikte bulunmasının SIM kart değişimi saldırıları ve gelişmiş sosyal mühendislik yöntemleri için yeterli olduğu vurgulandı.

10 Ocak 2026 itibarıyla Meta’nın söz konusu 17,5 milyonluk veri sızıntısına ilişkin resmi bir açıklama yapmadığı bildirildi.

Dolandırıcılar, çaldıkları kart bilgileriyle oyun içi ürün ve dijital içerikler satın alıyor. Bu ürünler daha sonra farklı kullanıcı hesaplarına aktarılıyor ya da başka oyunculara satılarak elde edilen paranın takibi zorlaştırılıyor.

Önce küçük tutarlarla test ediliyor

Uzmanlara göre, dolandırıcılık genellikle düşük meblağlı işlemlerle başlıyor. Kartın aktif olup olmadığını anlamak için yapılan bu küçük harcamalar fark edilmezse, işlem tutarları zamanla artırılıyor. Bu yöntemle özellikle uygulama mağazaları ve mobil oyun platformları hedef alınıyor.

Uzmanlardan güvenlik uyarısı

Dolandırıcılığa karşı kullanıcıların banka hesap hareketlerini düzenli olarak kontrol etmesi, 3D Secure doğrulamasını aktif hâle getirmesi ve harcama limiti belirlenmiş sanal kartları tercih etmesi öneriliyor.

Ayrıca ekstrelerde şüpheli bir işlemle karşılaşılması durumunda vakit kaybetmeden bankayla iletişime geçilmesi gerektiği hatırlatılıyor.

İFŞA OLAN KRİTİK BİLGİLER

KULLANICILAR İÇİN AKTİF TEHDİT: ŞİFRE SIFIRLAMA TUZAĞI

Sızıntının kamuoyuna duyurulmasıyla birlikte birçok kullanıcı, telefonlarına ve e-postalarına gelen "istenmeyen şifre sıfırlama" bildirimlerinde büyük bir artış olduğunu rapor etmeye başladı. Dolandırıcıların, sızdırılan e-posta ve telefon numaralarını kullanarak kendilerini "Instagram Destek Ekibi" gibi tanıttıkları ve kullanıcıları iki faktörlü doğrulama (2FA) kodlarını paylaşmaları için kandırmaya çalıştıkları vurgulanıyor. Uzmanlar, bu tür sosyal mühendislik yöntemlerinin yanı sıra "SIM kart değişimi" gibi teknik saldırılara karşı da uyarılarda bulunuyor.

META SESSİZLİĞİNİ KORUYOR: UZMANLARDAN ACİL TAVSİYELER

10 Ocak 2026 tarihi itibarıyla Instagram'ın ana şirketi Meta'dan konuya dair henüz resmi bir doğrulama gelmedi. Ancak siber güvenlik uzmanları, sızıntının ölçeğinin Meta'nın arayüzlerindeki hız sınırlaması veya gizlilik korumalarındaki bir açığa işaret ettiğini belirtiyor. Tehlikenin boyutlarına dikkat çeken uzmanlar, kullanıcılara şu adımları hemen atmalarını öneriyor:

• SMS tabanlı doğrulama yerine mutlaka bir kimlik doğrulama uygulaması kullanılmalı.
• Kaynağı belirsiz şifre sıfırlama e-postaları ve bildirimleri derhal göz ardı edilmeli.
• Hesap ayarlarından Çok Faktörlü Kimlik Doğrulama (MFA) özelliği etkinleştirilmeli.

4 ASTRONOT, 10 GÜN VE DEVASA BİR ROKET

Artemis 2 görevi kapsamında dört deneyimli astronot; Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Jeremy Hansen, "Integrity" adını taşıyan Orion kapsülüyle uzaya gönderilecek. Dünyanın en güçlü fırlatma sistemlerinden biri olan SLS (Uzay Fırlatma Sistemi), bu görevle birlikte gerçek derin uzay koşullarında ilk insanlı sınavını verecek.

HEDEF: AY YÜZEYİNE İNİŞ İÇİN TEST

Yaklaşık 10 gün sürecek olan bu kritik yolculukta mürettebat, Ay’ın çekim alanına girerek uydumuzun öteki yüzüne kadar uzanan serbest bir dönüş rotası izleyecek. Görevin temel amacı, bir sonraki aşama olan ve doğrudan Ay yüzeyine inişi hedefleyen Artemis 3 misyonu öncesinde tüm hayati yaşam destek sistemlerini ve navigasyon araçlarını doğrulamak.

KÜRESEL UZAY YARIŞINDA STRATEJİK ADIM

Günümüzde Çin gibi güçlü aktörlerin Ay üzerindeki iddialı planları, uzaydaki rekabeti yeniden kızıştırmış durumda. NASA’nın bütçe tartışmaları ve kurumsal dönüşümlerle ilerlettiği bu proje, sadece teknik bir başarı değil, aynı zamanda küresel bir vizyon testi olarak görülüyor. Artemis 2, insanlığın Mars’a giden yolda Ay'ı kalıcı bir istasyon haline getirme hedefinin en somut adımlarından biri olacak.