Öğrencilerin bilimsel düşünme becerilerini geliştirmeyi ve üretkenliklerini ortaya koymayı amaçlayan TÜBİTAK 4006 Bilim Fuarı, İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı Burhan Kırıcı, okul müdürü Seyithan Ekinci, öğretmenler, öğrenciler ve velilerin katılımıyla açıldı.

Bilimsel düşünme, araştırma ve üretme becerilerini geliştirmeyi amaçlayan etkinlikte öğrenciler; fen bilimleri, teknoloji, çevre ve günlük yaşam konularında hazırladıkları projeleri tanıtma fırsatı buldu. Teknoloji ve Tasarım Öğretmeni Oktay Tunç rehberliğinde ortaokul öğrencileri tarafından hazırlanan projeler ziyaretçilerden tam not aldı.

Açılış sonrasında TÜBİTAK 4006 Bilim Fuarı ile ilgili açıklamada bulunan İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı Burhan Kırıcı, öğrencilere en iyi şekilde eğitim vermenin yanı sıra bilimsel bakış açısı kazanmalarını ve proje yapma aşamalarını kavrayabilmelerini amaçladıklarını söyledi.

Projenin amacının araştırmacı öğrenciler yetiştirmek olduğunu söyleyen İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı Burhan Kırıcı, “Bu fuara 19 öğrencimiz katılıyor. Rehber öğretmenlerimizin eşliğinde ilimizde 3 merkezde bu sergiler gerçekleştirilmektedir. Ben bu sergiyi gerçekleştiren öğrencilerimize emeği geçen öğretmen arkadaşlarımıza teşekkür ediyorum. İnşallah bu projelerimiz bölge yarışmalarına da katılır, orada da bir başarı gelir. Van olarak her zaman TÜBİTAK projelerinde genelde başrol oynuyoruz. Biliyorsunuz artık çağımız yapay zeka çağı. Bu projelerin amaçlarından biri de sürekli araştıran, sorgulayan ve herhangi bir ürün ortaya koyan öğrenci profilini ortaya çıkarmaktır. İnşallah bu tip sergiler de buna vesile olur.” dedi.

8. sınıf öğrencisi Betül Zehra Kısacık, “Projemiz günümüzde teknolojide birçok alanda kullanılan sensörlerin gelişimi olacak. Bu sensörlerin hepsinde köpek balıklarından yararlanıldı. Köpek balıklarının lateral line (yanal çizgi sistemi) denilen bir sistemi var. Bu sayede hareketi algılayabiliyor ve avını yakalayabiliyor. Günümüzde kullanılan hareket enerjisini hissederek çalışan sensörlerin birçoğu da lateral line sistemi ile çalışıyor. Köpek balıklarından esinlenilerek, biyotaklit yapılarak günümüzdeki sensörler oluşturulmuştur.” ifadelerini kullandı.

Fuarda projesinin sergilenmesinin çok güzel bir duygu olduğunu belirten Kısacık, arkadaşlarına bilgi vererek ufuklarını açmak istediklerini söyledi.

KRİTİK BİLEŞENLER MİLLİ MÜHENDİSLİKLE ÜRETİLDİ

Yeni uydu, Fergani mühendisleri tarafından geliştirilen tepki tekeri, manyetik tork çubuğu, manyetometre ve GNSS alıcısı gibi kritik donanımları bünyesinde barındırıyor. Ayrıca uydu üzerinde ileri görevler için tasarlanmış yapay zekâ destekli bir bilgisayar da yer alıyor. Bu sistemlerin uzay ortamında doğrulanması ve teknolojik tarihçe kazandırılması, Türkiye’nin uzay çalışmalarındaki teknik bağımsızlığı açısından stratejik bir önem taşıyor.

FERGANİ’NİN UZAY SERÜVENİNDE BEŞİNCİ ADIM

2025 yılı başından itibaren uzayda aktif bir rol üstlenen Fergani Uzay, Ocak 2025’te FGN-100-D1 ile başlattığı süreci, Kasım ayında 104 kg ağırlığındaki FGN-100-D2 ile devam ettirmişti. Aynı ay içerisinde dünyanın ilk hibrit itki sistemli Yörünge Transfer Aracı’nı da uzaya gönderen kurum, son fırlatmayla birlikte yörüngedeki uydu sayısını artırmış oldu. Bu çalışmalar, Türkiye'nin uzay içi lojistik ve uydu teknolojilerindeki kapasitesini test etmeyi hedefliyor.

HEDEF ULUĞ BEY KÜRESEL KONUMLAMA SİSTEMİ

Fergani Uzay, önümüzdeki 5 yıl içerisinde 100’den fazla uydudan oluşacak "Uluğ Bey Küresel Konumlama Sistemi"ni tamamlamayı planlıyor. Tamamen öz kaynaklarla yürütülen bu konstelasyon projesi hayata geçtiğinde, Türkiye’nin kendi bağımsız navigasyon ve haberleşme ağına sahip olması öngörülüyor. Takım uyduların inşası sürerken, bir yandan da milli fırlatma aracının geliştirme faaliyetleri teknik ekiplerce yürütülmeye devam ediyor.

Beşinci nesil mobil iletişim teknolojisi olan 5G, önceki sistemlere kıyasla çok daha gelişmiş bir altyapı sunuyor. Özellikle düşük gecikme süresi ve aynı anda çok sayıda cihazın bağlantı kurabilmesi gibi özellikleriyle dikkat çekiyor. Bu sayede dijital cihazlar arasında anlık iletişim daha verimli hale geliyor.

Hız konusunda da önemli bir sıçrama sunan 5G ile birlikte, daha önce megabit seviyelerinde olan veri hızları gigabit düzeyine çıkıyor. Bu da internet deneyimini gözle görülür şekilde değiştiriyor.

Türkiye’de bir süredir test edilen 5G teknolojisi, çeşitli alanlarda denendikten sonra artık yaygın kullanıma açılıyor. İlk aşamada şehir merkezlerinde aktif olacak sistemin, yaklaşık iki yıl içinde ülke genelinde erişilebilir hale gelmesi planlanıyor.

5G kullanımı nasıl olacak?

Bu teknolojiden faydalanmak isteyen kullanıcıların öncelikle 5G destekli bir akıllı telefona ve uygun bir SIM karta sahip olması gerekiyor. Mevcut 4.5G uyumlu SIM kartlar genellikle 5G ile çalışabiliyor, ancak daha eski kartların yenilenmesi gerekiyor.

Gerekli donanıma sahip olan kullanıcılar, operatörlerinin sunduğu yöntemlerle (SMS ya da mobil uygulama üzerinden) 5G’yi aktif hale getirebiliyor. Son olarak telefon ayarlarından mobil ağ tercihini 5G olarak seçmek gerekiyor.

Tüm bu adımları tamamlayan kullanıcılar, kapsama alanı içinde 5G hizmetinden yararlanabiliyor.

Telefonun 5G uyumu nasıl anlaşılır?

Yetkililerin paylaştığı bilgilere göre Türkiye’deki milyonlarca telefondan önemli bir kısmı hâlihazırda 5G ile uyumlu. Özellikle son yıllarda üretilen modellerin bu teknolojiyi desteklediği belirtiliyor.

Genel olarak iPhone tarafında iPhone 12 ve sonrası modeller, Samsung tarafında ise Galaxy S21 ve üzeri cihazlar 5G desteğine sahip. Kullanıcılar telefonlarının ayarlar bölümünden mobil ağ seçeneklerini kontrol ederek cihazlarının 5G uyumlu olup olmadığını anlayabiliyor. Ayrıca operatörlerin internet sitelerinde de bu konuda bilgi alınabiliyor.

5G’nin etkileri neler?

5G sadece daha hızlı internet anlamına gelmiyor. Aynı zamanda birçok alanda köklü değişiklikler getirmesi bekleniyor. Büyük dosyaların saniyeler içinde indirilebilmesi, kalabalık ortamlarda bağlantı sorunlarının azalması ve cihazlar arası iletişimin hızlanması bunlardan bazıları.

Sağlık alanında uzaktan ameliyatların daha yaygın hale gelmesi, sanayide çok sayıda cihazın eş zamanlı çalışabilmesi ve tarımda sensör destekli üretimin artması da 5G’nin sunduğu imkanlar arasında yer alıyor.

Ayrıca mobil oyun deneyimi de gelişecek; düşük gecikme sayesinde daha akıcı oyunlar oynanabilecek ve bulut tabanlı oyunlara erişim kolaylaşacak.

Öte yandan yüksek hız, veri kullanımını da artırabileceği için internet paketlerinin daha hızlı tükenmesi söz konusu olabilir. Bu nedenle operatörlerin yeni ve daha kapsamlı paketler sunması bekleniyor.

"İÇ GÖZETLEME YAPILMAYACAK" GARANTİSİ

Güncellenen sözleşmeye, yapay zeka sistemlerinin ABD vatandaşlarına yönelik kasıtlı iç gözetim, takip veya izleme amacıyla kullanılmayacağına dair net ifadeler eklenecek. Ayrıca, OpenAI hizmetlerinin Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) gibi istihbarat teşkilatları tarafından doğrudan kullanılamayacağı, bu tür bir kullanım için ek sözleşme değişiklikleri gerekeceği vurgulandı.

BOYKOT VE RAKİP ANTHROPIC KRİZİ

Anlaşmanın, İran’a yönelik saldırıların düzenlendiği gün duyurulması sosyal medyada büyük tepki çekti. Çok sayıda kullanıcı ChatGPT uygulamasını boykot ederek rakip şirket Anthropic’in Claude sistemine geçiş yapmaya başladı. Bu süreçte Pentagon’un Anthropic’i "tedarik zinciri riski" olarak sınıflandırma ihtimali, sektörde "yabancı şirket muamelesi" görme endişesini de beraberinde getirdi.

"TEKNOLOJİ HENÜZ HAZIR DEĞİL"

Sam Altman, yapay zeka teknolojisinin henüz tüm alanlarda güvenli kullanım için olgunlaşmadığını ifade etti. Güvenlik açısından hangi ödünlerin verilmesi gerektiğinin tam olarak anlaşılamadığını belirten Altman, teknik güvenlik önlemleri geliştirmek için Pentagon ile çalışmaya devam edeceklerini, ancak Anthropic'in sahip olduğu "kırmızı çizgilerin" OpenAI için de geçerli olduğunu yineledi.

19,5 İLE 21,6 ARASINDAKİ "GÜVENLİ BÖLGE"

Bilim insanları, insanların kendilerini en huzurlu ve odaklanmış hissettikleri dar bir aralık belirledi: 19,5 - 21,6 derece. Bu aralığın dışına çıkıldığında şu değişimler yaşanıyor:

Düşük Sıcaklık (17°C Altı): Vücut hayatta kalma ve ısınma moduna geçer. Beyin ikinci plana atılır, stres hormonları tavan yapar ve kişi daha agresif olur.

Yüksek Sıcaklık (22°C Üstü): Tahammül seviyesi düşer, insanlar daha çabuk öfkelenir.

Aşırı Sıcaklık (24°C Üstü): Zihinsel işlem hızı belirgin şekilde yavaşlar. Ofislerde öğleden sonra bastıran uyku halinin en büyük tetikleyicisi budur.

DUYGUSAL MERKEZİ ISITMA

Klinik psikolog Dr. Sophie Mort, ortam sıcaklığının hafıza ve stres yönetimi gibi psikolojik süreçlerle doğrudan bağlantılı olduğunu belirtiyor. Mort, bu durumu "duygusal merkezi ısıtma" olarak adlandırıyor. Eğer ortam ideal ısıdan uzaksa, zihnimiz karmaşık görevlere odaklanmak yerine fiziksel konforu aramaya başlıyor, bu da doğrudan verimlilik kaybına yol açıyor.

SMS TABANLI GÜVENLİKTE "SİHİRLİ LİNK" TEHLİKESİ

Günümüzde pek çok popüler uygulama, kullanıcı kolaylığı sağlamak adına şifre yerine SMS ile "sihirli link" (magic link) göndererek giriş imkanı tanıyor. Ancak son yayımlanan kapsamlı bir araştırma, bu yöntemin aslında büyük bir güvenlik açığına dönüştüğünü kanıtladı. Araştırmacılar, 175’ten fazla hizmet adına SMS gönderen 700’ün üzerindeki sistem noktasını (endpoint) incelediğinde, bu bağlantıların tahmin edilebilir bir yapıda olduğunu saptadı.

BASİT YÖNTEMLERLE HESAPLARA ERİŞİLEBİLİYOR

Siber saldırganlar, gelişmiş donanımlara ihtiyaç duymadan, sadece linklerdeki güvenlik belirteçlerini (token) değiştirerek başkalarının hesaplarına sızabiliyor. Araştırmanın can alıcı noktaları şunlar:

Geçerlilik Süresi: Birçok giriş linki, kullanıldıktan sonra bile yıllarca aktif kalarak yetkisiz erişime kapı aralıyor.

Veri Sızıntısı: İncelenen linkler üzerinden kimlik numaraları, doğum tarihleri ve kredi skorları gibi "açığa çıkmaması gereken" verilere ulaşılabildiği görüldü.

Toplu Saldırı Riski: 125 farklı hizmetin, düşük güvenlikli token yapısı nedeniyle toplu link tahmin saldırılarına karşı tamamen savunmasız olduğu belirlendi.

UZMANLARDAN ÇÖZÜM ÖNERİLERİ: "KRİPTOGRAFİK GÜÇ"

Güvenlik uzmanları, SMS'in şifreli bir yapıya sahip olmamasının riskleri katladığını belirtiyor. Sadece kullanıcıyı "hassas bilgi vermeyin" diyerek uyarmanın yeterli olmadığını, asıl sorumluluğun platform sağlayıcılarda olduğunu vurguluyorlar. Güvenli bir doğrulama sistemi için şu şartların yerine getirilmesi gerekiyor:

Tek Kullanımlık Yapı: Linkler ilk girişte mutlaka geçersizleşmeli.

Kriptografik Güç: Bağlantılar tahmin edilemeyecek kadar karmaşık kodlar içermeli.

İkinci Faktör (2FA): Özellikle bankacılık ve finans verisi barındıran servislerde mutlaka ek bir doğrulama faktörü kullanılmalı.

GPS, HAVACILIK VE ELEKTRİK ŞEBEKELERİ TEHDİT ALTINDA

Şiddetli fırtınanın en büyük etkisi teknolojik altyapılar üzerinde hissedilecek. Özellikle uydu tabanlı iletişim ağları ve GPS sistemlerinde geçici ama ciddi aksaklıklar yaşanması öngörülüyor. SWPC; havacılık şirketlerini, NASA’yı ve elektrik şebekesi operatörlerini olası kesintilere karşı bilgilendirdi. Ayrıca, kutup rotasında seyreden yolcu uçakları ve alçak Dünya yörüngesindeki astronotlar için radyasyon riskinin arttığı, uçuş rotalarında değişikliklere gidilebileceği kaydedildi.

GÖKYÜZÜNDE GÖRSEL ŞÖLEN: KUZEY IŞIKLARI

Tehlikelerin yanı sıra bu güçlü fırtına, görsel bir şöleni de beraberinde getiriyor. Bilim insanları, fırtınanın etkisiyle kuzey ışıklarının normalde görülmeyen çok daha güney enlemlerde bile izlenebileceğini açıkladı. Pazartesi akşamından itibaren başlayan bu fenomenin yarın sabaha kadar sürmesi bekleniyor. Uzmanlar, Güneş yüzeyindeki aktif bölgenin hala hareketli olduğunu ve önümüzdeki günlerde Dünya'yı etkileyecek yeni patlamaların gerçekleşme ihtimalinin oldukça yüksek olduğunu vurguluyor.

Sızdırılan veri setinin, bu haftanın başlarında “Solonik” takma adını kullanan bir saldırgan tarafından bir hacker forumunda paylaşıldığı belirtildi. “INSTAGRAM.COM 17M GLOBAL USERS-2024 API LEAK” başlığıyla yayımlanan ilanda, JSON ve TXT formatlarında 17,5 milyon kaydın yer aldığı iddia edildi. Forum paylaşımlarına göre verilerin, 2024 yılının sonlarında yaşanan bir “API sızıntısı” sonucu elde edildiği kaydedildi.

Araştırmacılar, saldırganların standart güvenlik önlemlerini aşarak dünya genelindeki kullanıcı profillerini veri kazıma (scraping) yöntemiyle topladığını belirtti. Sızdırılan veri tabanında yalnızca kullanıcı adlarının değil; tam isimler, doğrulanmış e-posta adresleri, telefon numaraları, kullanıcı kimlik numaraları (ID), ülke bilgileri ve kısmi konum verilerinin de yer aldığı aktarıldı. Paylaşılan veri örnekleri ve ekran görüntülerinin, bilgilerin geçerliliğini doğruladığı ifade edildi.

Sızıntının ardından tehdit seviyesinin hızla arttığına dikkat çekilirken, çok sayıda Instagram kullanıcısı istenmeyen şifre sıfırlama bildirimlerinde ciddi artış yaşandığını bildirdi. Veri setinde şifrelerin yer almadığı belirtilse de e-posta ve telefon numaralarının birlikte bulunmasının SIM kart değişimi saldırıları ve gelişmiş sosyal mühendislik yöntemleri için yeterli olduğu vurgulandı.

10 Ocak 2026 itibarıyla Meta’nın söz konusu 17,5 milyonluk veri sızıntısına ilişkin resmi bir açıklama yapmadığı bildirildi.

Dolandırıcılar, çaldıkları kart bilgileriyle oyun içi ürün ve dijital içerikler satın alıyor. Bu ürünler daha sonra farklı kullanıcı hesaplarına aktarılıyor ya da başka oyunculara satılarak elde edilen paranın takibi zorlaştırılıyor.

Önce küçük tutarlarla test ediliyor

Uzmanlara göre, dolandırıcılık genellikle düşük meblağlı işlemlerle başlıyor. Kartın aktif olup olmadığını anlamak için yapılan bu küçük harcamalar fark edilmezse, işlem tutarları zamanla artırılıyor. Bu yöntemle özellikle uygulama mağazaları ve mobil oyun platformları hedef alınıyor.

Uzmanlardan güvenlik uyarısı

Dolandırıcılığa karşı kullanıcıların banka hesap hareketlerini düzenli olarak kontrol etmesi, 3D Secure doğrulamasını aktif hâle getirmesi ve harcama limiti belirlenmiş sanal kartları tercih etmesi öneriliyor.

Ayrıca ekstrelerde şüpheli bir işlemle karşılaşılması durumunda vakit kaybetmeden bankayla iletişime geçilmesi gerektiği hatırlatılıyor.

İFŞA OLAN KRİTİK BİLGİLER

KULLANICILAR İÇİN AKTİF TEHDİT: ŞİFRE SIFIRLAMA TUZAĞI

Sızıntının kamuoyuna duyurulmasıyla birlikte birçok kullanıcı, telefonlarına ve e-postalarına gelen "istenmeyen şifre sıfırlama" bildirimlerinde büyük bir artış olduğunu rapor etmeye başladı. Dolandırıcıların, sızdırılan e-posta ve telefon numaralarını kullanarak kendilerini "Instagram Destek Ekibi" gibi tanıttıkları ve kullanıcıları iki faktörlü doğrulama (2FA) kodlarını paylaşmaları için kandırmaya çalıştıkları vurgulanıyor. Uzmanlar, bu tür sosyal mühendislik yöntemlerinin yanı sıra "SIM kart değişimi" gibi teknik saldırılara karşı da uyarılarda bulunuyor.

META SESSİZLİĞİNİ KORUYOR: UZMANLARDAN ACİL TAVSİYELER

10 Ocak 2026 tarihi itibarıyla Instagram'ın ana şirketi Meta'dan konuya dair henüz resmi bir doğrulama gelmedi. Ancak siber güvenlik uzmanları, sızıntının ölçeğinin Meta'nın arayüzlerindeki hız sınırlaması veya gizlilik korumalarındaki bir açığa işaret ettiğini belirtiyor. Tehlikenin boyutlarına dikkat çeken uzmanlar, kullanıcılara şu adımları hemen atmalarını öneriyor:

• SMS tabanlı doğrulama yerine mutlaka bir kimlik doğrulama uygulaması kullanılmalı.
• Kaynağı belirsiz şifre sıfırlama e-postaları ve bildirimleri derhal göz ardı edilmeli.
• Hesap ayarlarından Çok Faktörlü Kimlik Doğrulama (MFA) özelliği etkinleştirilmeli.

4 ASTRONOT, 10 GÜN VE DEVASA BİR ROKET

Artemis 2 görevi kapsamında dört deneyimli astronot; Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Jeremy Hansen, "Integrity" adını taşıyan Orion kapsülüyle uzaya gönderilecek. Dünyanın en güçlü fırlatma sistemlerinden biri olan SLS (Uzay Fırlatma Sistemi), bu görevle birlikte gerçek derin uzay koşullarında ilk insanlı sınavını verecek.

HEDEF: AY YÜZEYİNE İNİŞ İÇİN TEST

Yaklaşık 10 gün sürecek olan bu kritik yolculukta mürettebat, Ay’ın çekim alanına girerek uydumuzun öteki yüzüne kadar uzanan serbest bir dönüş rotası izleyecek. Görevin temel amacı, bir sonraki aşama olan ve doğrudan Ay yüzeyine inişi hedefleyen Artemis 3 misyonu öncesinde tüm hayati yaşam destek sistemlerini ve navigasyon araçlarını doğrulamak.

KÜRESEL UZAY YARIŞINDA STRATEJİK ADIM

Günümüzde Çin gibi güçlü aktörlerin Ay üzerindeki iddialı planları, uzaydaki rekabeti yeniden kızıştırmış durumda. NASA’nın bütçe tartışmaları ve kurumsal dönüşümlerle ilerlettiği bu proje, sadece teknik bir başarı değil, aynı zamanda küresel bir vizyon testi olarak görülüyor. Artemis 2, insanlığın Mars’a giden yolda Ay'ı kalıcı bir istasyon haline getirme hedefinin en somut adımlarından biri olacak.

KIŞ GÜNDÖNÜMÜ NEDİR?

Kış gündönümü, yılın en kısa gününe ve en uzun gecesine işaret eder. Bu tarihte, Dünya'nın ekseni, Güneş’e doğru en fazla eğik durumda olur.

Kuzey Yarımküre’de güneş ışınları en az açıyla gelir, bu da günlerin kısalmasına ve gecelerin uzamasına neden olur. Kısacası, 21 Aralık, Kuzey Yarımküre'de kış mevsiminin başlangıcıdır.

DÜNYA’NIN EĞİKLİĞİ VE YÖRÜNGESİ

Dünya, kendi etrafında dönerken 23,5 derece eğik bir açıyla hareket eder. Bu eğiklik, yıl boyunca güneş ışınlarının Dünya’nın farklı bölgelerine farklı açılarla ulaşmasına yol açar.

21 Aralık’ta, Kuzey Yarımküre, Güneş’ten en uzak noktasına gelir. Güneş ışınları, Güney Yarımküre’ye daha dik açıyla vururken, Kuzey Yarımküre’de gün ışığı süresi kısalır. Bu nedenle, Kuzey Yarımküre’de 21 Aralık’ta en uzun gece yaşanır.

GÜNEŞ’İN YERİ VE GECE-GÜNDÜZ SÜRELERİ

21 Aralık'ta, Kuzey Yarımküre’de gece en uzun, gündüz ise en kısa olur.

Örneğin, İstanbul’da bu tarihte gündüz sadece 9 saat sürerken, gece 15 saat kadar uzun olur. Diğer yandan, Güney Yarımküre’de 21 Aralık, yaz gündönümüdür ve burada günler en uzun, geceler ise en kısadır.

270 MİLYON KİLOMETRE ÖTEDEN GÜVENLİ GEÇİŞ

Space.com'un aktardığı verilere göre, 3I/ATLAS'ın Dünya'ya en yakın olduğu andaki mesafesi yaklaşık 270 milyon kilometre olarak hesaplandı. Bu rakam, Dünya ile Güneş arasındaki mesafenin kabaca iki katına denk geliyor. Dolayısıyla bu geçiş, gezegenimiz için herhangi bir çarpma tehlikesi barındırmıyor. Gökbilimciler, bu mesafeyi tehlikeden ziyade, cismin gaz ve toz yapısını net şekilde analiz edebilecekleri "güvenli bir laboratuvar sahası" olarak tanımlıyor.

YILDIZLARARASI CİSİMLERİN KÖKENİ ARAŞTIRILIYOR

Bilim dünyası için bu geçişin önemi, cismin "yıldızlararası" (interstellar) kimliğinden kaynaklanıyor. 3I/ATLAS; Oumuamua ve Borisov'dan sonra sistemimize dışarıdan girdiği tespit edilen sadece üçüncü nesne. Uzmanlar, kuyruklu yıldızın yaydığı ışık özelliklerini ve kimyasal bileşimini inceleyerek, başka yıldız sistemlerindeki elementer yapının bizimkiyle benzerliklerini test etmeyi planlıyor.

NASIL İZLENECEK? ÇIPLAK GÖZLE GÖRÜLECEK Mİ?

Astronomi meraklıları için küçük bir not: 3I/ATLAS her ne kadar "en yakın" konumda olsa da, Dünya'dan çıplak gözle görülmesi mümkün olmayacak. Ancak bu durum, meraklıların bu ana tanıklık etmesine engel değil. Çevrim içi teleskop yayınları, uydu görüntüleri ve profesyonel astronomi platformları üzerinden yapılacak canlı yayınlarla, bu tarihi geçiş saniye saniye takip edilebilecek.

ŞİLİ’DEN KEŞFEDİLDİ, DÜNYA’NIN GÜNDEMİNE OTURDU

1 Temmuz'daki keşfinden bu yana dünya genelindeki gözlemevlerinin radarında olan 3I/ATLAS, Şili’deki gelişmiş ATLAS Teleskobu sayesinde saptanmıştı. O günden bu yana rotası santimetrik hassasiyetle takip edilen kuyruklu yıldız, yarınki geçişinin ardından yavaş yavaş Güneş Sistemi'nin derinliklerine doğru yol alarak bizlere veda edecek. Bilim insanları ise bu kısa ziyaretten elde edilecek verilerin yıllarca sürecek araştırmalara kaynaklık edeceğini belirtiyor.

"GÖRÜNMEZ İSTİLACI" ACR TEKNOLOJİSİ DEŞİFRE OLDU

Dava dilekçesinde, Otomatik İçerik Tanıma (ACR) adlı yazılımın kullanıcı fark etmeden çalışan "görünmez bir dijital istilacı" olduğu belirtiliyor. Ekranın yarım saniyede bir görüntüsünü alan bu sistemin; hangi platformun izlendiğinden oyun konsollarındaki aktivitelere, hatta ekrana yansıyan banka bilgileri ve şifrelere kadar her şeyi kaydedebildiği savunuluyor. Toplanan bu devasa veri yığınının platformlar arası hedefli reklamcılık için satıldığı, tüketicinin en hassas bilgilerinin ticari kazanç uğruna riske atıldığı ifade ediliyor.

ŞİRKETLERİN "DOYUMSUZ VERİ İŞTAHI" YASALARI DELDİ

Teksas yönetimi, şirketlerin "tüketici verisine olan doyumsuz iştahının" makul ihtiyaçların çok ötesine geçtiğini savunarak, Teksas Aldatıcı Ticari Uygulamalar Yasası'nın ihlal edildiğini ileri sürüyor. Dava sonuçlanana kadar veri toplama ve satış işlemlerinin durdurulması istenirken, 65 yaş üstü kullanıcıları etkileyen ihlallerde tazminat miktarının çeyrek milyon dolara kadar çıkabileceği belirtiliyor. Eyalet yetkilileri, kişiselleştirilmiş içerik sunma vaadinin, bu denli kapsamlı bir gözetimi meşrulaştıramayacağını vurguluyor.

ÇİN MERKEZLİ DEVLER İÇİN "GÜVENLİK" ALARMI

Başsavcı Paxton’ın açıklamasında Çin merkezli Hisense ve TCL markalarına yönelik özel bir parantez açıldı. Bu şirketlerin Çin Ulusal Güvenlik Yasası nedeniyle Pekin yönetimiyle veri paylaşma zorunluluğu olabileceği, bunun da ABD'li tüketiciler için ek bir ulusal güvenlik riski oluşturduğu öne sürüldü. Televizyon sahibi olmanın, kişisel bilgileri yabancı aktörlere teslim etmek anlamına gelmemesi gerektiği davanın en sert argümanlarından biri olarak öne çıktı.

"KABUL ETMEK TEK TIK, VAZGEÇMEK LABİRENT"

Davada dikkat çeken bir diğer nokta ise "rıza" süreci. Özellikle Samsung gibi devlerin, kullanıcıdan anlamlı bir onay almadığı, gizlilik metinlerini karmaşık bir hukuk diliyle sakladığı savunuluyor. İlk kurulum sırasında "Hepsini kabul ediyorum" butonuyla her şeyi onaylatan sistemlerin, veri takibini kapatmak isteyen kullanıcıyı labirent gibi menüler arasında dolaştırarak caydırdığı belirtiliyor. Bu durumun tüketicinin iradesini devre dışı bıraktığı ve aldatıcı ticari uygulama sınıfına girdiği iddia ediliyor.

ÇİN "EN BÜYÜK DOLANDIRICILIK İHRACATÇISI" OLARAK TANIMLANDI

Reuters’ın incelediği dört yıllık Meta belgeleri, şirketin iç yazışmalarında Çin'in, Meta platformları üzerinden yayımlanan dolandırıcılık reklamlarının dünya genelindeki en büyük kaynağı olduğunu kabul ettiğini gösteriyor. Şirket içi sunumlarda Çin, açıkça “en büyük dolandırıcılık ihraç eden ülke” olarak adlandırıldı ve Çin kaynaklı dolandırıcı reklamların küresel toplamın yaklaşık dörtte birini oluşturduğu belirtildi. Mağdurlar arasında sahte sağlık ürünleri alan Tayvanlı tüketicilerden, yatırım dolandırıcılığıyla birikimlerini kaybeden ABD ve Kanadalı kişilere kadar geniş bir kitle bulunuyor.

ZUCKERBERG MÜDAHALE ETTİ: ETKİLİ ÖNLEMLER RAFTA KALDI

Meta, 2024 yılının ilk yarısında Çin kaynaklı dolandırıcılıkla mücadele etmek amacıyla özel bir ekip kurarak somut adımlar atmıştı. Bu önlemler sayesinde sorunlu reklamların oranı kısa sürede yüzde 19'dan yüzde 9'a düşürüldü. Ancak belgeler, bu başarının devam etmediğini gösteriyor. Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in müdahalesinin ardından bu özel ekibin çalışmalarının durdurulduğu, yeni Çinli reklam ajanslarına yönelik getirilen kısıtlamaların kaldırıldığı ve etkili olduğu kanıtlanan bazı önlemlerin rafa kaldırıldığı belirlendi. Bu geri adım sonucunda, 2025 yılının ortasına gelindiğinde yasaklı reklamların oranı yeniden yükselerek yüzde 16’ya ulaştı.

"BEYAZ LİSTE" AYRICALIĞI DOLANDIRICILARA KAPI AÇTI

Meta'nın Çin'deki reklam satışlarının büyük bir kısmı, şirketten yaklaşık yüzde 10 komisyon alan 11 büyük reklam ajansı üzerinden yürütülüyor. Bu "üst düzey" ajanslar, "beyaz liste" olarak adlandırılan özel korumalardan faydalanıyor. Bu sistem, şüpheli reklamların otomatik olarak kaldırılmasını engelliyor ve insan incelemesine tabi tutulmasına neden oluyor. Meta'nın kendi belgeleri, incelemelerin günlerce sürebildiğini veya hiç yapılmayabildiğini ve bu sürenin dolandırıcıların "amaçlarına ulaşması için yeterli süre sağladığını" açıkça ifade ediyor.

KOLLUK KUVVETLERİ DEVREDE: 214 MİLYON DOLARA EL KONULDU

Mart 2025'te ABD'li yetkililer, Facebook ve Instagram reklamları üzerinden yürütülen Çin merkezli bir yatırım dolandırıcılığıyla bağlantılı 214 milyon dolarlık varlığa el konulduğunu açıklamıştı. Mağdurların, sahte yatırım danışmanları gibi davranan Çin'deki kişiler tarafından WhatsApp grupları aracılığıyla yönlendirildiği belirtilmişti.

Meta Sözcüsü Andy Stone ise, Çin odaklı özel ekibin geçici olduğunu ve şirketin dolandırıcılıkla küresel ölçekte mücadele ettiğini savunarak, son 18 ayda Çinli iş ortakları aracılığıyla gönderilen 46 milyon reklamın kullanıcıya ulaşmadan engellendiğini iddia etti.

SESLİ SOHBETLER VE GÖRÜNTÜLÜ ARAMALARDA AKILLI ÇÖZÜMLER

Sesli sohbet deneyimini iyileştirmek isteyen WhatsApp, konuşma akışını bozmadan tepki vermeyi sağlayan yeni ifadeler özelliğini kullanıcılarına sundu. Artık kullanıcılar, bir onay veya selam iletmek için konuşmacının sözünü kesmek yerine hızlı ifadelerle etkileşim kurabiliyor. Grup görüntülü aramalarında ise "öne çıkan konuşmacı" algoritması devreye alınarak, konuşan kişinin otomatik olarak ekranda büyümesi ve takip kolaylığı sağlanması hedeflendi.

META AI İLE FOTOĞRAFLAR ANİMASYONA DÖNÜŞÜYOR

Yapay zeka tarafında devrim niteliğinde adımlar atan WhatsApp, Midjourney ve Flux tabanlı gelişmiş görsel üretim modellerini sisteme entegre etti. Bu sayede kullanıcılar, özellikle yılbaşı ve özel günler için yüksek çözünürlüklü ve özgün görseller oluşturabiliyor. Ayrıca Meta AI'nın yeni yeteneği ile statik fotoğraflar analiz edilerek animasyonlu kısa videolara dönüştürülebiliyor; bu da durum paylaşımlarında ve mesajlaşmalarda yaratıcılığı artırıyor.

MASAÜSTÜ DENEYİMİ VE DOSYA ERİŞİMİ KOLAYLAŞTI

WhatsApp'ın masaüstü sürümlerinde verimliliği artırmak amacıyla tüm medya ve belgeleri tek bir merkezde toplayan "medya sekmesi" özelliği hayata geçirildi. Mac, Windows ve web kullanıcıları artık geçmiş sohbetlerdeki bir dökümana veya görsele çok daha pratik bir şekilde ulaşabiliyor. Bunun yanı sıra, uzun internet adreslerini (URL) sadeleştiren yeni bağlantı önizleme sistemiyle sohbet ekranlarındaki görsel karmaşanın önüne geçildi.