Saadet Partisi Van İl Başkanı Özay İlhan, Van'da uzun yıllardır aynı sorunların konuşulduğunu belirterek, “Ne trafik çilesi sona erdi, ne çevre yolu tamamlandı, ne de otopark sorunu çözüldü. Şehrin birçok noktasında plansız ve estetikten uzak yapılaşmalar artmaya devam ediyor” dedi.
Kentte işsizliğin en önemli gündem maddesi olmaya devam ettiğini ifade eden İlhan, her yıl çok sayıda Vanlının çalışmak için başka illere gitmek zorunda kaldığını söyledi. İnşaat sektöründe yaşamını yitiren Vanlı işçilerin cenazelerinin sık sık memlekete getirildiğini hatırlatan Başkan İlhan, bunun işsizliğin boyutunu gözler önüne serdiğini dile getirdi.
Son yıllarda Van'da en önemli sorunlardan birinin göç olduğunu belirten İlhan, vatandaşların kendi şehirlerine olan umutlarını kaybettiğini savundu. Van'ın doğum oranı yüksek illerden biri olmasına rağmen nüfusunun son yıllarda azaldığını ifade eden Başkan İlhan, özellikle kırsal mahallelerde ciddi nüfus kayıpları yaşandığını söyledi. Köylerde birçok evin boş kaldığını belirten Başkan İlhan, insanların geçim umuduyla büyükşehirlere göç ettiğini ifade etti.
“İŞSİZLİK SORUNU VAN’IN BİRİNCİ GÜNDEM MADDESİ OLMAYA DEVAM EDİYOR”
Van’da uzun yıllardır sorunların konuşulduğunu ancak kalıcı çözümler üretilmediğini belirten Başkan İlhan, “Yapılan çalışmalara baktığımızda geriye dönüp değerlendirdiğimizde ne trafik çilesinin sona erdiğini, ne çevre yolunun tamamlandığını, ne de otopark sorununun çözüldüğünü görüyoruz. Üstelik şehrin birçok noktasında plansız ve estetikten uzak yapılaşmalar artmaya devam ediyor. Bugün Van sokaklarına çıktığımızda, 10 yıl önce dile getirilen şikâyetlerin hâlâ aynı şekilde devam ettiğine şahit oluyoruz. Trafik sorunu çözülmediği gibi otopark sıkıntısı da büyüyor. En önemlisi ise işsizlik sorunu hâlâ Van’ın birinci gündem maddesi olmaya devam ediyor. Her hafta yurt içi ve yurt dışında inşaatlarda çalışırken hayatını kaybeden Vanlı işçilerin cenazeleri memleketlerine getiriliyor. Geçtiğimiz yıl yalnızca basına yansıyan yaklaşık 100 inşaat işçisinin cenazesi Van’a ulaştı. Basına yansımayan vakaların sayısını ise kimse tam olarak bilmiyor. Bu tablo, Van’daki işsizlik sorununun ne kadar ağır olduğunu açıkça ortaya koyuyor” dedi.
“VAN’IN NÜFUSU SON BEŞ YILDIR AZALMAKTADIR”
Van’ın en büyük sorunlarından birinin de geçim sıkıntısı olduğunu vurgulayan İlhan, “Son beş yılda ise çok daha önemli bir problem ortaya çıktı: Vanlıların kendi şehirlerine olan umutlarını kaybetmeleri. Bunun en somut göstergesi ise her geçen gün artan göç hareketidir. Türkiye’de doğum oranının en yüksek olduğu dördüncü il olmamıza rağmen Van’ın nüfusu son beş yıldır azalmaktadır. İpekyolu, Tuşba, Edremit ve Erciş dışında kalan birçok ilçemizde, özellikle kırsal mahallelerde ciddi bir nüfus kaybı yaşanıyor. Bugün köylerimize gittiğimizde aynı manzarayla karşılaşıyoruz. İnsanlar evlerini yapmış, kapı ve pencerelerini tenekelerle kapatıp kilitlemiş, ardından İstanbul, Tekirdağ, İzmit, Bursa, Ankara, Antalya, Mersin ve İzmir gibi şehirlere göç etmiş durumda. Göç, aslında insanların yaşadıkları şehirden umudunu kesmesidir. "Bu şehirde artık geçinemiyorum, geleceğimi burada göremiyorum." Demektir. Aslında bu durum yalnızca Van’ın değil, Türkiye’nin de önemli sorunlarından biridir. Bir yandan üç çocuk söylemleri dile getirilirken, diğer yandan 1+1 ve 1+0 dairelerin sayısı her geçen gün artmaktadır. Çünkü aile yapımız giderek küçülüyor. Türkiye’de ortalama hane halkı büyüklüğü 3,1 kişiye, Van’da ise yaklaşık 4 kişiye kadar geriledi. Oysa geçmişte aynı evde 8-10 kişinin birlikte yaşadığı dönemler vardı. Bugün Van’da bile küçük dairelere olan talep hızla artıyor. Kalabalıklar içinde yalnızlaşan, birbirinden uzaklaşan ve sosyal medya nedeniyle giderek asosyalleşen bir toplumla karşı karşıyayız” diye konuştu.
“VAN’DA TÜRKİYE’NİN EN BASİT ÇEVRE YOLU PROJELERİNDEN BİRİ YILLARDIR TAMAMLANAMIYOR”
Van’da son dönemlerde gösterişlerin ön plana çıktığını söyleyen İlhan, “Eskiden imkânlar daha sınırlı olmasına rağmen insanlar birbirlerinin derdine daha fazla koşardı. Bugün ise ne yazık ki düğünlerde, taziyelerde ve sosyal hayatta gösteriş ön plana çıkmış durumda. Eğer Van gibi güçlü sosyal bağlara sahip bir şehirde bile bu değişim yaşanıyorsa, diğer şehirlerdeki tabloyu düşünmek gerekir. Van’da çeşitli yatırımlar yapıldığı doğrudur. Ancak bütün bu yatırımlara rağmen temel sorunlarımız çözülemiyor. Saadet Partisi olarak yıllardır Van’ın sorunlarını ve çözüm önerilerini kamuoyuyla paylaşıyoruz. Yaklaşık 10 yıl önce hazırladığımız "Van’ın Sorunları ve Çözüm Önerileri" kitapçığında yer alan birçok konu bugün hâlâ güncelliğini koruyor. Örneğin çevre yolu... Tuşba ve Edremit etapları tamamlandı ancak İpekyolu etabı hâlâ bitirilemedi. Üstelik burada dağ yok, tünel gerektirecek bir coğrafya yok. Buna rağmen Türkiye’nin en basit çevre yolu projelerinden biri yıllardır tamamlanamıyor” ifadelerini kullandı.
“KENTİN ÖNCELİKLE İMAR SORUNU ÇÖZÜLMELİ”
Trafik ve otopark sorunlarının temelinde plansız imar politikalarının yattığını belirten İlhan, “2011 depreminin üzerinden 15 yıl geçmesine rağmen Van hâlâ sağlıklı bir imar planına kavuşamadı. Bir yandan ‘Türkiye’nin her yerine hızlı tren gidecek’ deniliyor. Ancak açıklanan hızlı tren haritalarında Van, Hakkâri, Bitlis ve Ağrı yer almıyor. Buna karşın Van’a tramvay müjdeleri veriliyor. Oysa öncelikle imar sorunlarının çözülmesi, yeni yolların açılması ve güçlü bir toplu ulaşım altyapısının oluşturulması gerekiyor. Van, Türkiye’de doğal ormanı bulunmayan tek il olmasına rağmen "Kent Ormanı" tabelaları asılıyor. Ancak dikilen ağaçların büyük bölümü bugün yaşamıyor. Böyle bir şehirde yeşil alanların artırılması en temel ihtiyaçlardan biridir. Kırsal mahallelerimiz her geçen gün boşalıyor. Büyükşehir Yasası’nın yanlış uygulamaları nedeniyle insanlar topraktan koparıldı. Oysa topraktan kopan insan, zamanla üretimden de uzaklaşıyor. Topraksız insan da, insansız toprak da verimsizleşiyor. Toplum olarak merhametimizi de kaybetmeye başladık. Bugün Van sokaklarında en küçük tartışmalarda bile silahların çekildiğine, cinayetlerin arttığına hep birlikte şahit oluyoruz. Maddiyatın ön plana çıktığı bir toplumsal yapı oluşuyor. Bütün bunların sorumluluğu büyük ölçüde iktidarın uyguladığı politikalardır. Eğitimden sağlığa, şehir planlamasından ekonomik hayata kadar tüm temel politikaları belirleyen hükümetlerdir” dedi.
“SU FATURALARI VATANDAŞIN BELİNİ BÜKÜYOR”
Van’da vatandaşların yaşadığı ekonomik sıkıntılara da değinin İlhan, “23 yıl öncesine baktığımızda insanlar alışverişlerini daha rahat yapabiliyordu. Bugün ise vatandaş markette etiketlere bakarak hangi üründen vazgeçeceğini hesaplıyor. Geçim sıkıntısı her geçen gün ağırlaşıyor. Evlerimize gelen su faturaları da vatandaşın belini büküyor. Ortalama üç kişilik bir ailenin aylık su faturası yaklaşık 1.250 liraya ulaşıyor. Bu da yılda yaklaşık 15 bin lira demektir. Birçok aile bu kadar doğal gaz ya da elektrik faturası bile ödemiyor. Oysa su, en temel yaşam hakkıdır. Van’ın günlük su ihtiyacı saniyede yaklaşık 2,9 ton olmasına rağmen şehre 7 tondan fazla su pompalanıyor. Ancak bunun yaklaşık üçte ikisi eski isale hatlarında kayboluyor. Bunun nedeni ise DSİ tarafından yapılan yeni isale hattının eksik bırakılması ve VASKİ tarafından teslim alınmamasıdır. Sonuçta ortaya çıkan maliyet yine vatandaşa fatura ediliyor. Göç eden vatandaşların boş evlerine bile su faturaları gönderiliyor. Bazı kırsal bölgelerde su sayaçlarının bulunmaması veya iklim şartları nedeniyle sağlıklı çalışmaması da ayrı bir sorun oluşturuyor” diye konuştu.
“SEBZE HALİ VE OTOGARIN YAPILDIĞI KONUM YANLIŞ”
Yeni sebze hali ve otogar yatırımlarına da değinen Başkan İlhan, “Bugün yeni sebze hali ve yeni otogar yatırımları konuşuluyor. Ancak her iki tesis de şehir merkezine yaklaşık 22 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Erciş, Muradiye ve Çaldıran hattındaki ticaret zaten büyük ölçüde Erciş üzerinden yürütülüyor. Böyle olunca hem esnaf hem vatandaş gereksiz ulaşım maliyetleriyle karşı karşıya kalıyor. Van Organize Sanayi Bölgesi'nde yeni fabrikalar yapılacağı açıklanıyor. Ancak mevcut OSB'de faaliyetini durdurmuş, boş durumda bekleyen çok sayıda fabrika bulunuyor. Öncelikle bu tesislerin yeniden üretime kazandırılması gerekirken yeni yatırımların planlanması kaynakların verimli kullanılmadığını gösteriyor. Tekstil sektörü de giderek Mısır gibi ülkelere kayıyor. Bu durum Van’daki istihdamı daha da olumsuz etkiliyor. Bugün 10 yıl önce konuştuğumuz sorunların büyük bölümünü hâlâ konuşuyoruz” ifadelerini kullandı.
“VAN HIZLA GÖÇ VERİYOR”
Van’ın çok ciddi problemlerinin mevcut olduğunu vurgulayan İlhan, “Ancak artık çok daha ciddi bir problemimiz var. Van hızla göç veriyor. Resmî verilere göre yaklaşık 36 bin kişi şehirden ayrıldı. Ancak fiili durumun bunun çok üzerinde olduğu görülüyor. Çünkü birçok kişi başka illere yerleşmesine rağmen nüfus kaydını Van’da tutmaya devam ediyor. Özalp’tan Muğla’ya, Çaldıran’dan Tekirdağ’a, Gürpınar’dan Mersin’e göç eden çok sayıda vatandaşımız hâlâ resmî kayıtlarda Van nüfusunda görünüyor. Gerçek göç rakamının 100 binin üzerinde olduğu değerlendiriliyor. Van’ın temel geçim kaynakları olan tarım ve hayvancılık her geçen gün zayıflıyor. Verilen destekler önemli olmakla birlikte yeterli değil. Desteklerin gerçekten üretim yapan çiftçilere ve yetiştiricilere ulaştırılması gerekiyor. Turizm de büyük ölçüde İranlı ziyaretçilere bağlıydı. Son yıllarda bu hareketlilik belirgin şekilde azaldı. Bunun savaş, pandemi ve bölgesel gelişmeler gibi nedenleri olsa da tek başına bunlarla açıklanamayacak yapısal sorunlar da bulunuyor. İranlı turistlerin artık Erzurum ve Trabzon gibi illeri daha fazla tercih ettiği görülüyor. Sınır ticaretinde de ciddi kısıtlamalar bulunuyor. Kota uygulamaları ticareti zorlaştırıyor. Ayrıca Kapıköy Sınır Kapısı hâlâ transit yük taşımacılığına tam anlamıyla açık değil. Uluslararası yük taşımacılığı büyük ölçüde Gürbulak Sınır Kapısı üzerinden gerçekleştiriliyor. Bu konuların her biri uzun uzun konuşulabilir. Çünkü biz Van’ın her sokağını, her mahallesini ve her sorununu yakından takip ediyoruz. Ancak en büyük eksiklik, bu sorunları gerçekten dert edinen ve çözmek için irade ortaya koyan yöneticilerin yeterince bulunmamasıdır” dedi.
Toplantı soru- cevap kısmı ile sona erdi.