Peki, Van’ın en işlek caddelerinden biri neden ‘Maraş’ adını taşıyor? Bu isim nereden geliyor? İşte iki şehir arasındaki tarihî bağın ortaya çıkardığı ilginç hikâye…
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Van, Rus ordusu ve Ermeni çetelerinin işgali nedeniyle büyük yıkım yaşadı. 1915–1918 yılları arasında şehir neredeyse tamamen harap oldu. Savaş öncesinde yaklaşık 70 bin olan nüfus, göçler ve yaşanan katliamlar nedeniyle 7 bine kadar düştü.
1918’de Van’ın kurtarılmasının ardından şehir yeniden ayağa kalkmaya çalıştı. Ancak Van Kalesi çevresindeki eski yerleşim alanı bataklık, sağlık sorunları ve ulaşım zorlukları nedeniyle yeni bir şehir kurmak için uygun görülmedi.
Cumhuriyet’in ilk yıllarında yapılan incelemeler sonucunda yeni Van şehrinin Bağlar Mevkii’nde, yani bugünkü çarşı merkezinde kurulmasına karar verildi. 1930’lu yıllardan itibaren bu bölgede şehir planlaması başladı.
Bu süreçte Van’ın bugünkü şehir yapısını şekillendiren önemli yollar açıldı. Bu yolları Sıhke Caddesi, Cumhuriyet Caddesi ve İskele Caddesi oluşturdu.
Şehrin büyümesiyle birlikte yeni bir caddeye daha ihtiyaç duyuldu. İşte Maraş Caddesi’nin hikâyesi tam burada başladı.
1960 YILINDA VERİLEN TARİHÎ İSİM
1959- 1960 yılları arasında Van Valisi olarak görev yapan İbrahim Sadi Öztürk, şehir planlamasında önemli bir adım attı. Belediye Başkanı Şükrü Kösereisoğlu ile birlikte, İskele Caddesi’ne paralel olacak şekilde yeni ve geniş bir cadde açılması kararlaştırıldı.
Yeni açılacak cadde için isim önerisi ise dönemin valisinden geldi. Vali Öztürk, belediyeye gönderdiği yazıda iki şehir arasındaki tarihî bağa dikkat çekerek şu düşünceyi dile getirdi: “Van ve Maraş şehirleri kahramanlıkta adeta kader ortaklığı yapmışlardır. Bu caddeye Maraş adının verilmesi, vatanın aziz şehirlerini manen birbirine bağlayacaktır.”
Bu öneri Van Belediye Meclisi tarafından kabul edildi ve 1960 yılında yaklaşık 3 kilometre uzunluğundaki yeni caddeye “Maraş Caddesi” adı verildi.
NEDEN MARAŞ?
Maraş isminin verilmesi sadece bir şehir adı seçimi değildi. Bu kararın arkasında Millî Mücadele döneminde iki şehir arasında görülen benzer mücadele ruhu vardı.
Van ve Maraş işgal yıllarında büyük acılar yaşamış, halkı büyük direniş göstermiş, ulusal hafızada ‘kahraman şehirler’ olarak anılmıştı. Vali Öztürk’ün ‘kader ortaklığı’ ifadesi de işte bu ortak tarihî mücadeleyi simgeliyordu.
İSMİ DEĞİŞTİ AMA HALK UNUTMADI
1970’li yıllarda alınan bir kararla caddenin adı resmî olarak Kazım Karabekir Caddesi olarak değiştirildi. Bu isim, Doğu Cephesi’nin önemli komutanlarından Kazım Karabekir Paşa’ya ithafen verildi.
Ancak aradan geçen yıllara rağmen Vanlılar eski ismi kullanmaya devam etti. Bu durum, caddenin Van halkının hafızasında Maraş Caddesi olarak yaşamaya devam ettiğini gösteriyor.
VAN’IN ŞEHİR PLANINI BELİRLEYEN DÖRT ANA CADDE
Bugün Van şehir merkezindeki ulaşımın büyük bölümü hâlâ yıllar önce açılan birkaç ana cadde üzerinden sağlanıyor. Kentin en önemli arterleri arasında İskele Caddesi, Sıhke Caddesi, Cumhuriyet Caddesi ve Maraş Caddesi (Kazım Karabekir Caddesi) yer alıyor.
Yaklaşık yarım asır önce planlanan bu yollar, günümüzde de Van’ın şehir içi ulaşımının temel omurgasını oluşturuyor. Kazım Karabekir Caddesi’nin halk arasında ‘Maraş Caddesi’ olarak bilinmesi, Van ile Kahramanmaraş arasında kurulan tarihî ve sembolik bağın bir hatırası olarak yaşamaya devam ediyor.
Bu cadde sadece bir ulaşım yolu değil, aynı zamanda iki şehrin ortak tarihini hatırlatan önemli bir şehir hafızası niteliği taşıyor. 3 kilometre uzunluğundaki Kazım Karabekir caddesi, kentteki vatandaşlar tarafından Maraş Caddesi olarak adlandırılmaya devam ediyor.