Buğday fiyatları, Moskova’nın Ukrayna altyapısına yönelik saldırılarını genişletebileceği mesajı vermesinin ardından bugün, pazartesi günü, üst üste üçüncü seansta yükselişini sürdürdü. Bu gelişme, dünyanın en önemli tahıl ticaret güzergahlarından biri olan Karadeniz üzerinden yapılan tahıl sevkiyatlarının yeniden aksayabileceğine ilişkin endişeleri gündeme taşıdı.
Bloomberg’in aktardığına göre, Chicago Borsası’nda en çok işlem gören vadeli kontrat pazartesi günü seans sırasında yüzde 1’e kadar yükseldi. Daha sonra kazançlarının bir bölümünü geri verse de yaklaşık bir aydır görülen en uzun yükseliş serisini kaydetti. Trading Economics platformunun verileri, buşel fiyatının ekim ayının başında yaklaşık 6,9 dolara ulaştığını ve 30 Eylül’de kaydedilen bir yılı aşkın sürenin en düşük seviyesinden toparlanmayı sürdürdüğünü gösterdi.
Bloomberg, yükselişin Rusya Savunma Bakanlığı’nın pazar günü yayımladığı açıklamanın ardından geldiğini belirtti.
Bakanlık, Rus kuvvetlerinin Ukrayna’daki altyapıya yönelik saldırılarını yoğunlaştıracağını duyurdu. Buna karşılık Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Trading Economics’in aktardığına göre, ülkesinin kuvvetlerinin başta petrol rafinerileri olmak üzere Rus enerji tesislerini vurmaya devam edeceğini söyledi.
Karadeniz bölgesinin ihracatı, askeri operasyonlardan veya taşıma, depolama ve ihracat tesislerine verilen zararlardan doğrudan etkilenen deniz güzergahları üzerinden gerçekleştirildiği için bu tırmanış tahıl piyasasında özel bir önem taşıyor.
Bölgeden çıkan sevkiyatların geçen temmuz ayından bu yana zaten ciddi kısıtlamalarla karşı karşıya olması da durumu daha hassas hale getiriyor. CNN Ekonomi’nin aktardığı Interfax verilerine göre, Rusya’nın buğday ihracatı eylül ayında belirgin biçimde geriledi.
Böylece her ilave aksama, küresel fiyatları destekleyen yeni bir etkene dönüşüyor. CNN Ekonomi’ye göre bu durum, küresel arzda hemen bir kıtlık yaşanacağı anlamına gelmiyor. Ancak piyasalar, ticaretin kesintiye uğrama riskini fiilen gerçekleşmeden önce fiyatlamaya alışmış durumda. Bu da gerilim her arttığında vadeli kontratların neden yükseldiğini açıklıyor.
Interfax’ın aktardığı verilere göre, Rusya’nın buğday ihracatı eylül ayında sert biçimde düştü. Bu durum, bölgedeki ticaretin karşı karşıya olduğu baskıları artırıyor.
Yeni bir tırmanış, Türkiye’nin Karadeniz üzerinden tahıl sevkiyatı güzergâhını açık tutmak için yürüttüğü çabaları da tehdit ediyor. Bloomberg, CRM AgriCommodities şirketinin cuma günü yayımladığı bir değerlendirme notuna dayanarak, Türk arabuluculuğunun sonunda sevkiyatları yeniden başlatmayı başarabileceğini aktardı. Ancak şirket, bir anlaşmaya varılmasının birkaç ay sürebileceği öngörüsünde bulundu.
Şirket, bu süreçte sağlanacak herhangi bir ilerlemenin buğday fiyatlarına eklenen risk priminin bir bölümünü ortadan kaldıracağını, aksaklıkların sürmesinin ise fiyatları desteklemeye devam edeceğini belirtti. Bu değerlendirme, mevcut piyasa dinamiklerini özetliyor: Fiyatlar artık yalnızca hasat miktarına ve talebe değil, üretici ülkelerin ürünlerini zamanında piyasalara ulaştırabilme kapasitesine de bağlı.
Karadeniz, küresel buğday piyasasının başlıca merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor. Bu nedenle limanlara, altyapıya veya sevkiyat güzergahlarına yönelik herhangi bir tehdit, üretim bol olsa bile taşıma maliyetlerini artırabilir ya da sevkiyatların ithalatçılara ulaşmasını geciktirebilir.
Piyasalar, savaşın başlangıcından bu yana tahıl, enerji ve gübre ticareti üzerindeki etkileri nedeniyle Rusya-Ukrayna savaşındaki gelişmeleri yakından izliyor. CNN Ekonomi’ye göre, aksaklıkların sürmesi ithalatçı ülkeler açısından daha yüksek bir ithalat faturası anlamına gelebilir. Bu artış, özellikle ihtiyaçlarını karşılamak için büyük ölçüde dışa bağımlı ekonomilerde un, ekmek ve diğer gıda ürünlerinin fiyatlarına dolaylı olarak yansıyabilir.
