Milyonlarca kiracıyı ve mülk sahibini yakından ilgilendiren depozito iadeleri konusunda yüksek yargıdan emsal teşkil edecek bir karar çıktı. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, tahliye sürecinde iade edilecek depozito tutarının, sözleşme başlangıcındaki sembolik rakamlar değil, güncel kira bedeli üzerinden hesaplanması gerektiğini karara bağladı.
Dava konusu olay, 1993 yılında kiraya giren bir vatandaşın o dönem ödediği 15 liralık depozitoyu, 2014 yılında güncel değer üzerinden geri almak istemesiyle başladı. Yerel mahkeme süreçlerinin ardından dosyayı inceleyen Yargıtay, enflasyon karşısında eriyen depozito bedellerinin kiracıya ciddi mağduriyet yaşattığına dikkat çekerek "oranlama" yöntemini getirdi.
DEPOZİTO HESAPLAMASINDA YENİ DÖNEM
Yeni sisteme göre, iade edilecek tutar belirlenirken artık kiranın kaç katı depozito verildiğine bakılacak. Yargıtay'ın belirlediği yönteme göre, öncelikle sözleşmenin kurulduğu tarihteki kira bedeli ile depozito tutarı arasındaki oran tespit edilecek. Sözleşme sona erdiğinde ise bu sabit oran, son ödenen güncel kira bedeline uygulanarak iade edilecek rakam ortaya çıkarılacak.
Örneğin, 2015 yılında kirası 1.000 TL olan bir ev için 3.000 TL (3 kira bedeli) depozito veren bir kiracı, bugün evden çıkarken son kirası 20.000 TL ise tam 60.000 TL geri alacak. Böylece yıllar önce verilen güvence bedeli, enflasyon ve kira artışları karşısında değerini korumuş olacak.
"GÜNCEL VE ORANTILI OLMALI"
Yargıtay kararının gerekçesinde, kiracıya ödenecek depozitonun ödenen kira bedeliyle orantılı ve güncel olması gerektiği vurgulandı. Karar, özellikle uzun süreli kiracıların evden çıkarken ödedikleri komik rakamlara dönüşen depozitoların, taşınma masraflarını bile karşılamaması sorununa çözüm getirmeyi amaçlıyor.
Hukukçular, bu kararın ardından kiracıların geçmişe dönük alacakları için de benzer davalar açabileceğini belirtiyor. Ev sahiplerinin ise artık depozito bedelini bir kenarda nakit tutmak yerine, değer kaybını önleyecek yöntemleri tercih etmesi bekleniyor.
ADIM ADIM YENİ HESAPLAMA YÖNTEMİ
Yargıtay'ın emsal kararında belirtilen hesaplama mantığı şu iki aşamadan oluşuyor:
Oran Tespiti: Sözleşme başlangıcındaki kira bedelinin depozito bedeline oranı bulunur (Örneğin 1'e 2 veya 1'e 3 gibi).
Güncel Uygulama: Belirlenen bu oran, kira sözleşmesinin sona erdiği tarihteki güncel kira parasına tatbik edilerek nihai iade tutarı hesaplanır.