ABD Başkanı Donald Trump'ın Ukrayna'daki savaşın sona ermesinin yakın olduğunu ve sınırlarda “küçük bir değişiklik” yaşanabileceğini söylemesi, toprak meselesini yeniden müzakerelerin merkezine taşıdı.
Ukrayna Bugün internet sitesinin genel yayın yönetmeni Muhammed el-Aruki, Rusya'nın kontrol ettiği toprakların askeri yollarla geri alınmasının zor olduğunu belirtti. Aruki, Kiev'den taviz istenmesi halinde uzlaşma ihtimalinin Ukrayna'ya karşılığında ne verileceğine ve hangi güvenlik garantilerinin sağlanacağına bağlı olduğunu söyledi.
Aruki, Trump'ın açıklamalarının somut adımlara dönüşmesi gerektiğini belirtti. Ukrayna'nın savaş öncesi sınırlarına dönmesini düşük ihtimal olarak gören Aruki, Rusya'nın 2014'ten bu yana kontrol ettiği Kırım'ı örnek gösterdi. Kiev, yarımadanın Ukrayna toprağı olduğu tutumunu sürdürüyor.
TOPRAK TAVİZİ KARŞILIĞINDA GÜVENLİK GARANTİLERİ
Aruki, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun çatışmaların Donbas'ın geriye kalan kesiminde yoğunlaştığına ilişkin açıklamasını hatırlattı. Rubio'nun verdiği rakama göre bu kesim, bölgenin yüzde 11'ini oluşturuyor.
İki tarafın da burada kesin bir sonuç alamadığını belirten Aruki, olası bir anlaşmada Moskova'nın herhangi bir taviz karşılığında Kiev'e ne vereceğinin açıkça belirlenmesi gerektiğini söyledi. Aruki, taraflardan birinin lehine çözüm dayatılmasına karşı çıktı.
Ukrayna haritasının değişmesinin ülke içinde anlaşmazlıklara yol açabileceği uyarısında bulunan Aruki, Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin Ukrayna toprağından vazgeçilmesini öngören herhangi bir anlaşmayı imzalamayabileceğini belirtti. Ukrayna'nın güvenliğinin Avrupa Birliği'nin güvenliğiyle bağlantılı olduğunu vurgulayan Aruki, Avrupalı temsilcilerin Abu Dabi görüşmelerine katılıp katılmayacağının belirsizliğini koruduğunu söyledi.
DONBAS İÇİN MASADAKİ SEÇENEKLER
Aruki, Donbas için konuşulan seçenekler arasında bölgenin “gri bölgeye” dönüştürülmesi, ortak bir ekonomik bölge kurulması veya Rus ve Ukrayna birliklerinin girişini engellemek üzere üçüncü bir tarafa bağlı polis gücü konuşlandırılmasının bulunduğunu aktardı.
Rusya'nın kontrolündeki diğer bölgeler konusunda ise Kiev'in bu toprakları Rus toprağı olarak tanımayı reddettiğini söyledi. Aruki, Kiev'in bu bölgeleri diplomatik yollarla geri almak için müzakere yürütülene kadar mevcut durumun korunmasını tercih ettiğini belirterek bu yaklaşımı Ukrayna'nın 2014'ten bu yana Kırım konusunda izlediği tutuma benzetti.
ABU DABİ GÖRÜŞMELERİ GÜVEN OLUŞTURMAYA YARDIMCI OLABİLİR
Aruki, müzakere turlarının sürmesi halinde Abu Dabi görüşmelerinin taraflar arasında güven oluşturmaya katkı sağlayabileceğini söyledi. Üst düzey bir Rus heyetinin Abu Dabi'ye gitmesini ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in bir danışmanının Washington'da Trump'la görüşmesini, kamuoyuna yansımayan diplomatik temasların işareti olarak değerlendirdi. Aruki, yakın zamanda toprak meselesinin ötesine geçen bir anlaşmaya varılabileceğini belirtti.
Jared Kushner'ın NATO-Rusya Konseyini yeniden canlandırma önerisini olumlu karşılayan Aruki, bu adımın Moskova'nın Ukrayna'nın NATO'ya katılmasına ilişkin kaygılarını azaltabileceğini söyledi. Ukrayna'nın NATO üyeliğini düşük ihtimal olarak değerlendiren Aruki, 1994 tarihli Budapeşte Mutabakatı'nda yaşandığını belirttiği başarısızlığın tekrarlanmaması için Kiev'e güçlü güvenlik garantileri verilmesini istedi. Rusya'nın güvenlik taleplerinin de Avrupa ülkelerinin güvenliğini koruyacak düzenlemeler içinde ele alınması gerektiğini belirtti.
SAVAŞIN MALİYETİ VE ÇİN'İN ROLÜ
Aruki, kendi değerlendirmesine göre savaşın beş yıla yayıldığını ve Rus kuvvetlerinin Donbas'ın kalan bölümünü kontrol altına alamadığını belirtti. Putin'in savaşın maliyetini Rus kamuoyuna açıklamakta zorlandığını söyleyen Aruki, Moskova'nın ağır bir bedel ödediğini ancak bunu kamuoyuna yansıtmak istemediğini dile getirdi.
Washington'a Moskova ve Kiev'e karşı teşvik ve baskıyı bir arada kullanma çağrısı yapan Aruki, arabuluculuğun ABD ve Avrupa Birliği'nin yanı sıra Çin'i de kapsayacak biçimde genişletilmesini istedi. Tarafların mevcut tutumlarında ısrar etmesinin savaşın Ukrayna dışına yayılmasına yol açabileceği uyarısında bulundu.
Ukrayna'daki kazanımların İran dahil başka dosyalarda pazarlık konusu yapılıp yapılamayacağına ilişkin soruya Aruki, Putin'in çatışmaları sona erdirmek istediğini ve taviz vermeye hazır olabileceğini söyleyerek yanıt verdi. Ukrayna'daki savaşın İran, Gazze, Suriye ve Lübnan'ı ilgilendiren bölgesel meselelerle iç içe geçtiğini belirten Aruki, daha geniş bir “barış yol haritası” için Çin, Rusya ve ABD liderlerinin bir araya gelmesi çağrısında bulundu.
