Sıfır Atık Vakfı, Van Valiliği, Bitlis Valiliği, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Bitlis Eren Üniversitesi, Van Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ile Bitlis Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü iş birliğinde düzenlenen “Gelecek İçin Van Gölü Havzası – Ortak Akıl Platformu / Van Gölü Havzası Sürdürülebilir Gelecek Çalıştayı”, ikinci gün gerçekleştirilen tematik masa çalışmaları ve değerlendirme oturumlarının ardından tamamlandı. Çalıştay sonunda hazırlanan sonuç bildirgesi kamuoyuyla paylaşıldı.
Çalıştayda, Van Gölü Havzası’nın çevresel, ekonomik, sosyal ve kültürel geleceğine yönelik bütüncül bir yaklaşım ortaya konuldu.
1 HAVZA, 2 ŞEHİR, 14 BAKANLIK, 40 GENEL MÜDÜRLÜK
Çalıştay; 1 havza üzerinde 2 şehir, 14 bakanlık, 40 genel müdürlük, il müdürlükleri, 85 akademisyen, öğrenciler, STK’lar ve özel sektör olmak üzere toplamda 325 katılımcının katılımıyla gerçekleştirildi.
Çalıştayın ikinci gününde düzenlenen tematik masa çalışmalarında katılımcılar; İklim, Su ve Ekosistem, Mekânsal Planlama ve Yaşam Kalitesi, Ekonomik Kalkınma ve Kültürel Değerler ile Yönetişim ve Gelecek Vizyonu başlıklarında kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.
Van Gölü Havzası’nın korunması ve sürdürülebilir geleceğinin sağlanmasına yönelik düzenlenen çalıştayın ardından hazırlanan sonuç bildirgesi kamuoyuyla paylaşıldı. Bildirgede, havzanın ekolojik, sosyal ve ekonomik yapısını güçlendirecek yönetişim modeli, dijital dönüşüm, çevre, altyapı, turizm, tarım ve kalkınma başlıklarında kapsamlı önerilere yer verildi.
“VAN GÖLÜ’NÜN HAZİNELERİNİ KORUMAK İÇİN YAPTIKLARIMIZ VE YAPACAKLARIMIZ KONUŞULDU”
Kapanış programında konuşan Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, 2050 hedefine yönelik bir planlama üzerine yapılan çalışmaların önemini vurgulayarak, “Van Gölü Havzası’nın dünü, bugünü ve geleceği konuşuldu. Alanında uzman akademisyenlerimiz, değerli katılımcılar, havzanın bundan sonraki dönemde yol haritasının çıkarılmasına katkı veren herkese teşekkür ediyorum. Van Gölü’nün hazinelerini korumak için yaptıklarımız ve yapacaklarımız konuşuldu” dedi.
“İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ HAYATIMIZIN GÖBEĞİNDE ÖNEMLİ BİR GERÇEK”
İklim değişikliğinin artık hayatın bir parçası olduğunu ifade eden Yumaklı, şöyle devam etti: “İklim değişikliği konusu sadece bir akademik çalışmanın, sadece bir köşe yazısının konusu değildir. Hayatımızın tam da göbeğinde önemli bir gerçektir. Tüm dünya buna göre önlemler alıyor. Biz de buna göre tedbirlerimizi alıyoruz. Sayın Cumhurbaşkanımız su başlığını anlatırken, şu çok önemli konuyu gündeme gelecek şekilde şöyle ifade ediyor; “Suyumuzu korumak ile vatanımızı korumak arasında mahiyet itibarıyla hiçbir fark yoktur.” Bu söz neyi, hangi kaynağı kullanıyorsanız onun kullanma dengesine riayet etmeniz gerekir, bunu ifade etmektedir. “Van Kapalı Havzası Master Planı Önümüzdeki Yılların Yol Haritasını Oluşturacak” Bilimsel çalışmalar bize Van Gölü Havzası’nın iklim değişikliğinden en çok etkilenecek bölgelerinden biri olduğunu gösteriyor. Ana hedefimiz geleceği planlamak. Bugünü konuşmuyor, geleceği planlamaya gayret ediyoruz. Van Kapalı Havzası Master Planı da önümüzdeki yılların yol haritasını oluşturacaktır.”
VAN GÖLÜ HAVZASI SÜRDÜRÜLEBİLİR GELECEK ÇALIŞTAYI SONUÇ BİLDİRGESİ
Çalıştay sonunda Van Gölü Havzası’nın korunması ve sürdürülebilir geleceğinin sağlanmasına yönelik düzenlenen çalıştayın ardından hazırlanan sonuç bildirgesi kamuoyuyla paylaşıldı.
Bildirgede, havzanın ekolojik, sosyal ve ekonomik yapısını güçlendirecek yönetişim modeli, dijital dönüşüm, çevre, altyapı, turizm, tarım ve kalkınma başlıklarında kapsamlı önerilere yer verildi.
Çalıştayın en önemli önerileri arasında Van Gölü Havzası için tek çatı altında, tüzel kişiliğe sahip, mali açıdan özerk ve güçlü bir havza yönetim modelinin oluşturulması yer aldı. Bu kapsamda bağımsız bütçeye sahip Van Gölü Havzası Dijital Yönetim Merkezi Üst Kurulunun kurulması, yetki ve sorumlulukları açık şekilde tanımlayan yeni bir yasal çerçevenin hazırlanması ve havza ölçeğinde bütüncül planlama anlayışının hayata geçirilmesi önerildi. Ayrıca, Van Gölü Havza Koruma Eylem Planı’nın mekânsal planlarla uyumlu şekilde uygulanabilmesi amacıyla öncelikli olarak 1/25.000 ölçekli nazım imar planının hazırlanması gerektiği vurgulandı.
EĞİTİM PROGRAMLARI YAYGINLAŞTIRILMALI
Dijital dönüşüm başlığında ise göç, istihdam, eğitim ve çevre bilinci gibi alanlarda veri temelli izleme mekanizmalarının kurulması, düzenli bilimsel araştırmaların yürütülmesi ve dijital okuryazarlığı artıracak eğitim programlarının yaygınlaştırılması önerildi.
Kurumlar arası veri paylaşımını sağlayacak EKOZEKA VAN sisteminin kurulması, Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi ile uyumlu veri üretimi gerçekleştirilmesi ve sensör ağları, coğrafi bilgi sistemleri ile dijital ikiz teknolojilerini bir araya getiren entegre bir dijital altyapının oluşturulması tavsiye edildi.
MODERNİZASYON ÇALIŞMALARI HIZLANDIRILMALI
Çevre ve altyapı alanında ise biyolojik çeşitliliğin korunması, su kaynakları ile karbon yutak alanlarının güçlendirilmesi, sulak alanların geliştirilmesi ve kent ormanları ile yeşil alanların artırılması öne çıkan başlıklar arasında yer aldı. Tarımsal sulamada açık kanalların kapalı sisteme dönüştürülmesi, atıksu arıtma tesislerinin daha verimli çalışabilmesi için kanalizasyon altyapısının iyileştirilmesi, gerekli bölgelerde ayrık sisteme geçilmesi ve içme suyu şebekelerinde kayıp-kaçak oranlarını azaltacak modernizasyon çalışmalarının hızlandırılması önerildi.
YENİ BİR HAVALİMANI İNŞA EDİLMELİDİR
Turizm ve ekonomik kalkınma başlığında, Van Gölü Havzası’nın sahip olduğu doğal, kültürel ve tarihi değerlerin korunarak ulusal ve uluslararası ölçekte markalaştırılması gerektiği ifade edildi. Yeşil dönüşüm yatırımlarının hızlandırılması amacıyla ulusal ve uluslararası yeşil finansman kaynaklarının özellikle KOBİ’lere yönlendirilmesi önerilirken, havzanın turizm potansiyelini artırmak amacıyla ulaşım altyapısının güçlendirilmesi ve yeni bir havalimanının inşa edilmesi de öneriler arasında yer aldı.
BÖLGEYE ÖZGÜ ÜRÜNLER KATMA DEĞERLİ ÜRÜNLERE DÖNÜŞTÜRÜLMELİ
Tarım ve hayvancılık alanında ise başta inci kefali olmak üzere bölgeye özgü ürünlerin katma değerli ürünlere dönüştürülmesi, kadın kooperatifleri ve yerel girişimciliğin desteklenmesi, havzaya uygun ürün deseninin oluşturulması ve onaylı tarım işletmelerinin yaygınlaştırılması gerektiği belirtildi. Tarımsal su verimliliğinin artırılması için damla ve basınçlı sulama sistemlerinin teşvik edilmesi, Van’ın yüksek güneşlenme potansiyelinden yararlanılması ve çiftçilerin bu konuda bilinçlendirilmesi önerildi. Ayrıca kırsal bölgelerde genç nüfusun istihdamını artıracak uygulamaların desteklenmesi gerektiği vurgulandı.
GÜÇLÜ YÖNETİŞİM, BÜTÜNLEŞİK PLANLAMA, DİJİTAL DÖNÜŞÜM
Çalıştay sonunda hazırlanan bildirgede, Van Gölü Havzası’nın geleceği için güçlü yönetişim, bütünleşik planlama, dijital dönüşüm, doğal kaynakların korunması, sürdürülebilir altyapı, toplumsal farkındalık ve ekonomik kalkınmayı esas alan bütüncül bir havza yönetim anlayışının hayata geçirilmesinin öncelikli bir gereklilik olduğu ifade edildi.
Bildirgede, ortaya konulan önerilerin ilgili kurum ve kuruluşların iş birliğiyle hayata geçirilmesinin, Van Gölü Havzası’nın ekolojik, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirliğine önemli katkı sağlayacağı belirtildi.
TEKNİK MASALARDA VAN GÖLÜ HAVZASI’NA ÖZGÜ KONULAR GENİŞ PERSPEKTİFLE ELE ALINDI
Masa çalışmalarında iklim değişikliğine uyum, su kaynaklarının korunması, atıksu ve katı atık yönetimi, biyolojik çeşitliliğin güçlendirilmesi, kıyı alanlarının korunması, sürdürülebilir şehircilik, tarım ve gıda güvenliği, yeşil dönüşüm, döngüsel ekonomi, turizm, kültürel mirasın korunması, dijital dönüşüm ve kurumsal koordinasyon gibi konular ele alındı. Katılımcılar, havzanın mevcut sorun alanlarını, risklerini ve çözüm önerilerini çok paydaşlı bir anlayışla değerlendirdi.
Çalıştay kapsamında gerçekleştirilen değerlendirmelerde, Van Gölü Havzası’nın yalnızca doğal bir ekosistem olarak değil; çevresindeki yerleşimler, üretim alanları, kültürel değerleri ve ekonomik yapısıyla birlikte ele alınması gerektiği vurgulandı. Havzanın sürdürülebilir yönetimi için kurumlar arası iş birliğinin güçlendirilmesi, veri temelli karar alma süreçlerinin yaygınlaştırılması ve uzun vadeli politika yaklaşımının benimsenmesi yönünde ortak görüş oluştu.
SONUÇ RAPORU, VAN GÖLÜ HAVZASI 2050 VİZYONU’NA KATKI SUNACAK
İki gün boyunca ortaya konulan değerlendirmeler doğrultusunda hazırlanacak sonuç raporunda; su kaynaklarının korunması, doğal yaşam sistemlerinin güçlendirilmesi, kaynak verimliliğinin artırılması, iklim değişikliğine dirençli havza yönetiminin geliştirilmesi ve sürdürülebilir kalkınmayı destekleyecek politika önerilerine yer verilecek.
Çalıştay sonunda oluşturulan ortak değerlendirmelerin, Van Gölü Havzası 2050 Vizyonu doğrultusunda yürütülecek çalışmalara katkı sunması ve havzanın geleceğine yönelik uygulanabilir yol haritasının oluşturulmasına rehberlik etmesi hedefleniyor.
“Gelecek İçin Van Gölü Havzası – Ortak Akıl Platformu”, farklı disiplinlerden uzmanları ve kurumları aynı masa etrafında buluşturarak Van Gölü Havzası’nın korunmasına yönelik ortak sorumluluk anlayışını güçlendirirken, sürdürülebilir gelecek vizyonuna katkı sağlayacak önemli bir istişare zemini oluşturdu.
