Kasım Keklik – Vanolay
Van Büyükşehir Belediyesi ile Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı’nca (DAP) restorasyonu yapılıp Mart 2019’da yeniden hizmete açılan Tarihi Van Peynirciler Çarşısı esnafı satışlardan memnun.
Kente gelen yerli ve yabancı turistlerin uğrak yeri olan Van Tarihi Peynirciler Çarşısı’na bu günlerde ilgi yoğun. Kışa hazırlık yapan vatandaşlar, Van Otlu Peyniri satın almak üzere çarşıya geliyor. Vatandaşlar, fiyatlardan şikâyetçi olsa da otlu peynirden vazgeçemiyor.
Yüksek bölgelerde yetişen ‘Sirmo, heliz ve mendi gibi endemik bitkilerin karışımıyla yapılan ve kahvaltı sofralarının vazgeçilmezi olan Van Otlu Peyniri, Türkiye'nin her yerinden sipariş alıyor.
İlkbahar aylarında toplanan çeşitli otlar ile yaylalarda sağılan sütün buluşmasıyla yapılan Van'ın tescilli ürünü olan otlu peynir, taze bir şekilde evlerin bodrum katlarında veya serin yerlerde bekletiliyor. Bir süre bekletilen peynirler, süzüldükten sonra çarşı-pazardaki tezgâhlarda yerini alıyor. Tarihi Peynirciler Çarşısı’nda kalitesine göre değişen fiyatlara satılan otlu peyniri, esnafın yüzünü güldürüyor.
Artan yem ve saman fiyatları nedeniyle hayvancılığın bölgede azaldığını söyleyen esnaflar, “Bölgede vatandaşların çoğu hayvancılığı bırakarak büyük şehirlere göç etti. Eskisi gibi kâr edemeyince insanlar mecburen çiftçiliği de hayvancılığı da bırakmak zorunda kalıyor. Bu da peynir fiyatlarına yansıyor. Üretim yapan köylüler de kente peynirini getiremiyor. Şehir merkezine peynir getirmek ciddi bir emek ve maliyet istiyor. Bu nedenle üreticiler, peynirini mandıracılara ucuz bir fiyata satmak zorunda kalıyor. Bu da piyasaya ve vatandaşa zam olarak yansıyor.” ifadelerini kullandı.
“BUGÜNLERDE SATIŞLAR OLDUKÇA İYİ”
Peynir sezonu olan bugünlerde satışlarının iyi olduğunu dile getiren çarşı esnafı Samet Bilici, “Satışlardan şimdilik memnunuz. Tam peynir sezonundayız. Alıcımız daha çok Van’ın yerlisi ama il dışından da müşterilerimiz var. İnternet üzerinden de satış yapıyoruz. Türkiye’nin her yerine siparişleri gönderiyoruz. Hemen hemen her ürüne zam geldiği gibi Van Otlu Peyniri fiyatına da zam geliyor. Ancak diğer peynir çeşitlerine göre hem daha lezzetli hem de daha ucuz olduğu için halkımız tercih ediyor. Müşterilerimiz geçen sene de 50 kilo alıyordu bu sene de 50 alıyor. Müşterilerimize tavsiyemiz, güvenilir ve hijyen kurallarına dikkat edilen yerlerden alışveriş yapsınlar.” diye konuştu.
VAN OTLU PEYNİRİ KAÇ LİRA OLDU?
Otlu peyniri fiyatlarına ilişkin bilgi veren Tarihi Peynirciler Çarşısı esnafı Erdal Emrah, “Şu an peynir sezonu olduğu için Otlu Peynir satışları da çok iyi. Ancak kışın satışlar düşüyor. Otlu Peynir fiyatları ortalama 130 ile 150 TL arasında değişiyor. Peynir eskidikçe bu fiyatlar artacak. Şu an peynir almanın tam zamanıdır, herkesi bekliyoruz. Burası tarihi bir çarşı olduğu için yurt dışı ve yurt içinden de birçok müşterimiz geliyor. Kaşar peynir, beyaz peynir veya diğer çeşitlerde fiyatlar çok yüksek olduğu için otlu peynir fiyatı uyguna geliyor. Onlar da bizi tercih ediyor.” diyerek satışlardan memnun olduklarını belirtti.
“YAĞLI OLMASI ÖNEMLİ”
Otlu peynirinde dikkat edilmesi gereken noktalara değinen Emrah, “Özalp ve Norduz (Gürpınar bölgesi) peyniri en çok tercih edilen peynirlerimizdir. Hem yağlı hem de daha lezzetli oluyor. Peynirde en dikkat edilmesi gereken detay yağlı olması. Çünkü kuru olduğunda kışa kadar bozuluyor. Peyniri gömerken taze olmamasına dikkat edilmeli. Yani, biraz bekletilmiş, dinlenmiş ve kıvamını almış olması gerekiyor. Yoksa kışın çıkarıldığında acı olacaktır. Heliz, mende, sirmo ve yabani kekikle birlikte tutulması tadının daha da güzelleşmesini sağlar.” şeklinde konuştu.
“FİYATLAR YÜKSEK AMA OTLU PEYNİRSİZ OLMUYOR”
Vatandaşlar, fiyatların yüksek olmasından yakınsa da otlu peynirden vazgeçemiyor. Kış için otlu peynir almaya gelen vatandaş, “Fiyatlar bize göre yüksek. Artık hiçbir şey ucuz değil, her gün zam geliyor. Kahvaltı sofrasında peynir olmayınca sofra eksik kalıyor. Mecburen alıyoruz ama fiyatların bir an önce düşmesi gerekiyor. Maliyet artışlarının önüne geçilirse fiyatlar da belki düşer.” diye belirtti.
İL DIŞINDAN GELEN VANLILAR TUZLU BALIK ALMADAN GİTMİYOR
Van’ın vazgeçilmez lezzetlerinden olan tuzlu inci kefalinin il dışından gelenler tarafından büyük rağbet gördüğünü söyleyen Erdal Emrah, “İnci Kefalini başka yerde yemeleri mümkün değil. Av yasağının olduğu bu günlerde tuzlanmış balığa ilgi yoğun ama genelde il dışından gelen müşterilerimiz alıyor.” dedi.
VAN TUZLU BALIĞI NASIL YAPILIR?
Van satılan tuzlu balıklar, Van Gölü'nde yaşayan inci kefali balığından yapılıyor. Avlanmanın yasak olduğu dönemde tüketilmesi için hazırlanan balıklar, temizlendikten sonra tuzlanarak üç gün bekletiliyor. Bu sürede tuzlanmış balığın üzerine bozulup, kokuşmasını engellemek için ‘acı yaprak’ denilen bir bitki konuluyor. Üç günün sonunda temiz suyla yıkanarak süzülmeye alınan balıklar, kasa ya da dibi delinmiş bir bidona karınları bir birine değmeyecek şekilde diziliyor. İnci kefallerinin üstü tamamen kaplanacak şekilde tuz dökülerek serin yerde muhafaza altına alınıyor.
TUZLU BALIK FİYATI NE KADAR?
Van Peynirciler Çarşısı’nda satılan tuzlu inci kefali balığı 50 TL’den satışa sunuluyor.
