HÜDA PAR Genel Başkanı Zekeriya Yapıcıoğlu tarafından TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’a teslim edilen rapor, Türkiye’nin en köklü meselelerinden biri olan Kürt meselesini şiddet parantezinden çıkararak sivil ve adil bir zemine taşımayı hedefliyor. Raporda, PKK’nın tasfiye sürecinden bağımsız olarak Kürt halkının haklarının iade edilmesi gerektiği vurgulanırken, bin yıllık Türk-Kürt kardeşliğinin temeli olan "Malazgirt Ruhu" referans gösteriliyor.
HÜDA PAR'ın raporunda yer alan ve kalıcı barış için atılması gereken 15 somut adım şunlardır:
1. Yeni ve Sivil Bir Anayasa
Darbe ürünü olan 1982 Anayasası yerine; vesayetçi, tek tipçi ve ötekileştirici unsurlardan arındırılmış, adalet ve eşit vatandaşlık temelinde, halkın inanç değerleriyle uyumlu yeni bir anayasa hazırlanmalıdır.
2. Kapsayıcı Vatandaşlık Tanımı
Anayasanın 66. maddesindeki etnik kökene dayalı vatandaşlık tanımından vazgeçilmelidir. Aidiyet bağını esas alan, kapsayıcı bir tanım getirilmeli; Türkler ve Kürtler asli kurucu halklar olarak kabul edilmelidir.
3. Ayrımcı Söylemlerin Temizlenmesi
Başta vatandaşlık tanımı olmak üzere, devletin tüm resmi literatürüne ve anayasal metinlere hakim olan ayrımcı söylemler ayıklanmalıdır.
4. Anadilde Eğitim Hakkı
Kürtçe, eğitim dili olarak kabul edilmelidir. Anayasanın 42. maddesindeki yasaklayıcı hüküm değiştirilmeli; devletin vatandaşların anadillerinde eğitim almasını güvence altına alacağı hükmü getirilmelidir.
5. Yasal Düzenlemeler
Anadilde eğitimi desteklemek amacıyla Milli Eğitim Kanunu ve Yükseköğretim Kanunu’nda gerekli tüm değişiklikler yapılmalıdır.
6. İfade Özgürlüğünün Güvence Altına Alınması
Anayasanın 14. maddesindeki muğlak ifadeler netleştirilerek; şiddet içermeyen her türlü siyasi ve kültürel talebin ifade özgürlüğü kapsamında olduğu güvence altına alınmalıdır.
7. Yer İsimlerinin İadesi
Zulümle anılan kişilerin isimlerini taşıyan okul ve cadde isimleri değiştirilmeli; tarihsel isimleri değiştirilen yerleşim yerlerine orijinal adları iade edilmelidir.
8. Resmi Özür ve Mezar Yerlerinin Açıklanması
Başta Şeyh Said olmak üzere Kürt alimlerine yapılan zulümler için devlet adına özür dilenmelidir. Said-i Nursi, Şeyh Said ve Seyyid Rıza’nın mezar yerleri açıklanmalıdır.
9. Faili Meçhullerin Aydınlatılması
Kayıpların akıbeti açıklanmalı, faili meçhul cinayetlerle ilgili soruşturmalar ciddiyetle yürütülerek sorumlular cezalandırılmalıdır.
10. Ortak Tarih Bilincinin İnşası
Ders kitaplarındaki dışlayıcı tezlerden vazgeçilmeli; Malazgirt, Çanakkale ve Milli Mücadele’deki ortak tarihsel birliktelik yeni nesillere sahih bir şekilde aktarılmalıdır.
11. Ekonomik Pozitif Ayrımcılık
Geri bırakılan bölgenin ekonomik refah seviyesine ulaşması için stratejik yatırımlar yapılmalı ve bölgeye pozitif ayrımcılık uygulanmalıdır.
12. Vatandaşlık İşlemlerinde Eşitlik
Başka ülke vatandaşı olan Kürtlere, diğer bölgelerden gelen Türk kökenli kişilere tanınan vatandaşlık kolaylıkları ve ayrıcalıkları tanınmalıdır.
13. Yerel Yönetimlerin Güçlendirilmesi
Katı merkeziyetçi yapıya son verilmeli, yerel yönetimler güçlendirilmeli ve kayyım uygulamalarına son verilmelidir.
14. Medreselere Resmi Statü
Bölgenin manevi dinamikleri olan medreseler iyileştirilmeli ve buralardan alınan icazetlere resmi statü tanınmalıdır.
15. Sınırların Sembolik Hale Getirilmesi
Akrabaları ayıran sınırların ekonomik ve kültürel anlamda sembolik hale getirilmesi için her türlü kolaylık sağlanmalı, "sıla-i rahim" önündeki engeller kaldırılmalıdır.
