Kentsel dönüşüm süreciyle birlikte ev sahipleri ve kiracılar arasında yaşanan uyuşmazlıklara hukuktan kritik bir düzenleme geldi. Özellikle deprem riski nedeniyle yenilenen binalarda, taşınmak zorunda kalan kiracıların hakları koruma altına alındı. Yeni binada dairesini tekrar kiraya vermek isteyen mülk sahiplerinin, öncelikle eski kiracıya teklif götürmesi zorunlu hale getirildi.
Bina tamamlandıktan sonra bu kurala uymayan ve eski kiracısına haber vermeden daireyi başkasına kiralayan ev sahipleri, ağır tazminat yaptırımlarıyla karşı karşıya kalabilir. Kanuna göre, bu yükümlülüğü yerine getirmeyen mülk sahiplerinin, eski kiracıya bir yıllık kira bedeli tutarında tazminat ödemesi gerekebilir.
Süreç, riskli yapı tespitinin yapılmasıyla başlıyor. Belediye tarafından yapılan bildirimle birlikte 90 gün içinde elektrik, su ve doğalgaz hizmetleri kesilerek kiracının evi boşaltması sağlanıyor. Ancak bu tahliye, kiracının yeni binadaki hakkını sona erdirmiyor.
BİLDİRİM İÇİN NOTER ŞARTI VE ÜÇ YIL KURALI
Tahliye edilen taşınmazın yeniden kiraya verilebilmesi için izlenmesi gereken yasal bir prosedür bulunuyor. Gayrimenkul hukukçuları, tahliye tarihinden itibaren üç yıllık sürenin kritik olduğuna dikkat çekiyor. Ev sahibinin, yeni dairesini kiraya vereceği zaman eski kiracısına noter kanalıyla yazılı tebligat göndermesi gerekiyor.
Tebligatı alan kiracının, teklife bir ay içinde dönüş yapma hakkı bulunuyor. Eğer kiracı bu süre zarfında bir yanıt vermezse, ev sahibinin daireyi yeni bir kiracıya verme hakkı doğuyor. Ancak bildirim yapılmadan kiralama gerçekleşirse, eski kiracının dava açma hakkı saklı kalıyor.
Kentsel dönüşümün yoğun olduğu illerde, bu düzenlemenin kiracıların mağduriyetini önlemesi bekleniyor. Uzmanlar, hem ev sahiplerinin tazminat ödememesi hem de kiracıların haklarını kaybetmemesi için noter üzerinden yapılacak tebligatların hayati önem taşıdığını vurguluyor.
VATANDAŞIN DAVA AÇMA HAKKI SAKLI
Hukuki düzenleme, ev sahibinin taşınmazı eski kiracısı dışında birine kiraya vermesini "öncelik hakkının ihlali" olarak değerlendiriyor. Kiracılar, ev sahibinin bildirimde bulunmadan kiralama yaptığını öğrendikleri anda yargı yoluna başvurabiliyor. Bu durum, kentsel dönüşüm süreçlerinde keyfi uygulamaların önüne geçmeyi hedefliyor.
Özellikle yüksek kira artışları nedeniyle eski kiracısını çıkartmak isteyen mülk sahipleri için bu karar caydırıcı bir nitelik taşıyor. Kiracıların tahliye sürecinde tüm belgelerini saklamaları ve yeni binanın tamamlanma sürecini takip etmeleri tavsiye ediliyor.
Van gibi kentsel dönüşümün devam ettiği illerde de bu kararın uygulamada geniş yer bulması öngörülüyor. Hak sahipleri ve kiracıların, süreç boyunca bir hukuk danışmanından destek almaları olası hak kayıplarının önüne geçecektir.
